Categorie archief: Medicatie

Urineweginfecties voorkomen met cranberry?

Zoals het bekende adagium luidt is voorkomen nog altijd beter dan genezen. Maar hoe doe je dat als het gaat om urineweginfecties? Een urineweginfectie is geen sinecure en komt nogal eens voor: in 2010 had ong. 1,5% van de Nederlandse ziekenhuispatiënten een symptomatische urineweginfectie. [1] Van zo’n infectie kan je flink ziek zijn. De oplettende verpleegkundige zal bij een plotseling verwarde 90 jarige dame direct denken aan een urineweginfectie.

Om urineweginfecties te voorkomen gebruiken veel mensen een bepaalde vorm van cranberry extract zoals capsules of drankjes. Hoe dat zou werken is niet duidelijk. Daarnaast is de afgelopen jaren ook de vraag gerezen óf het wel werkt.  In de laatste JAMA [1] wordt er e.e.a. in het kort weergegeven naar aanleiding van een geupdate Cochrane review [2]

De auteurs van het artikel in JAMA zijn er kort over; geen significante effecten gevonden voor welke toedieningsvorm dan ook :

Cranberry products are not associated with prevention of UTIs. However, lack of association of cranberry products with a reduced incidence of UTIs in clinical trials may be
due to lack of participant adherence, lack of sufficient active ingredient in the cranberry product, or lack of sufficient statistical power.

Deze conclusie wordt getrokken na het bij elkaar rapen van de onderzoekgegevens van meer dan 4400 personen, variërend in leeftijd van 7,5 – 81 jaar en afkomstig uit verschillende klinische settings en landen (waaronder Nederland). De cranberry onderzoekers hebben niet stil gezeten, maar liefst 14 nieuwe onderzoeken konden aan de vorige editie van de review worden toegevoegd. Als u van plaatjes houdt:

Forestplot gestratificeerd naar geslacht/leeftijd. Hoe groter het blokje, hoe groter het gewicht van de studie. Hoe verder het blokje links van de middellijn staat, hoe beter cranberry presteerde. Hoe kleiner het streepje door het blokje (het betrouwbaarheidsinterval) hoe beter. Tabel uit JAMA Klik voor groter.

Forestplot gestratificeerd naar geslacht/leeftijd. Hoe groter het blokje, hoe groter het gewicht van de studie. Hoe verder het blokje links van de middellijn staat, hoe beter cranberry presteerde. Hoe kleiner het streepje door het blokje (het betrouwbaarheidsinterval) hoe beter. Tabel uit JAMA Klik voor groter.

Van de grotere onderzoeken in de review schommelen de effectschatters rond de nullijn; niet beter dan de controleinterventie of een placebo. In gedachten moet worden gehouden dat de cranberry producten mogelijk te weinig werkzame stof bevatten (wat dat ook zijn mag), niet goed werden ingenomen (de drankjes zijn niet te zuipen) en de onderzoeken niet altijd veel power hadden. Interessant is wel dat de Cochrane Review vermeld dat er geen verschil in effectiviteit werd gevonden tussen cranberry en antibiotica bij vrouwen en kinderen.

Conclusie

Mocht een patiënt mij de vraag stellen of het innemen van cranberry om urineweginfecties te voorkomen zin heeft, dan zou ik zeggen dat daar geen goed bewijs voor is (zeker als het niet om kinderen gaat) en ik het als professional niet aan kan raden. Tenzij men het lekker spul vindt; genieten in het leven is belangrijk, maar dat is een ander verhaal.

Referenties

  1. RIVM (2011) Trend in prevalentie van ziekenhuisinfecties in Nederland 2007-2009 Infectieziektenbulletin (21) [link]
  2. Jepson, R, Craig, J & Williams G (2013) Cranberry products and prevention of urinary tract infections. JAMA. 2013;310(13):1395-1396 [link]
  3. Jepson RG, Williams G &Craig JC. (2012) Cranberries for preventing urinary tract infections. Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 10. Art. No.: CD001321. [link]
Getagged , , ,

Teveel is nooit goed. (te weinig ook niet)

Eén op de drie patiënten van de afdeling Geriatrie gebruikt na vertrek uit het Erasmus MC minder medicijnen dan bij binnenkomst. Dat is geen zelfstandig doel, maar een gevolg van het streven naar een zo goed mogelijke levenskwaliteit.

Zo schrijft men in het blad van Erasmus MC.

Intoxicatie is één van de geriatriche reuzen en meer dan eens voorkomend door een waslijst aan medicatie (polyfarmacie), of een interactie met de levensstijl. Door een lithiumintoxicatie kan je heel erg in de war raken en van plastabletten droog je uit, als je niet genoeg drinkt. Overigens kan ook het te weinig gebruiken van medicatie een probleem zijn. NSAID’s, >65 jaar en géén maagzuurremmer is een slecht idee.

Lees verder

Getagged , ,

Het olfactorisch genot van fysiologisch zout via een infuus. Of: proeven wat je spuit.

[update 19-7-2014] Na bijna vier jaar ben ik helaas weer terug op de afdeling cardiologie. Nu is de situatie duidelijk ernstiger; ik behoor tot de lucky few die een OHCA na kunnen vertellen. Komende week zal ik een ICD krijgen. Het is natuurlijk wel bere-interessant om deze blog weer te doen herleven. Werk in uitvoering…..

Binnen de ‘hoe-kan-dat-nou-categorie’ bevinden zich vele onderwerpen. Voorbeeldje: het proeven van een vloeistof die je per intraveneus infuus krijgt ingespoten. Ja u leest het goed. Proeven. Verbaasd? U bent niet de enige. BMC Nursing, een open access internetperiodiek – verplichte kost voor iedere verpleegkundige – publiceerde begin dit jaar een artikel dat me gezien de woeste vreemdheid van het onderwerp direct aantrok:

Experience of unpleasant sensations in the mouth after injection of saline from prefilled syringes (Kongsgaard et al. 2010)

Vertaald betekent dat zoveel als: “Beleving van een onplezierige sensatie in de mond na injectie van een fysiologische zoutoplossing m.b.v. voorgevulde spuiten.” Meer weten? Lees verder…

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , ,

Verpleegkundige wiskunde met de PCA pomp. Of: hoe Bram’s PCA-calculator het licht zag.

Tegenwoordig reken ik vrijwel dagelijks op mijn stageplek. Doorgaans gaat het om vrij simpele kwesties van optellen en aftrekken bij het bereiden van injecties en dergelijke. Niettemin komen er soms wat meer uitdagende opgaven voorbij.

Lees verder

Getagged , , , ,

Intradermaal griepvaccin beschikbaar; goed nieuws voor ouderen?

Ergens is het een beetje mosterd na de maaltijd, maar het is er: de intradermale influenzavaccinatie. Een medicijn speciaal voor ouderen, want het EMEA, dat toezicht houdt op de Europeese medicijnenmarkt, keurde het goed voor mensen vanaf 60 jaar. In augustus 2008 blogde ik hier over, n.a.v. een onderzoek dat een verhoogde effectiviteit van het intradermale vaccin onder ouderen aangaf. De wetenschap kibbelt ondertussen wat af over die effectiviteitvan de gebruikelijke intramusculaire vaccinatie onder ouderen. Laten we hopen dat de intradermale vaccinatie soelaas kan bieden. Volgend jaar kan het op de pijnbank, tijdens de volgende epidemie.

Via: medical facts

Injecteren van insuline, revisited

Update: via de website van de EADV is de richtlijn niet meer te downloaden. Tot die tijd: linkje!

Evidence based handelen. Het is even geleden dat ik er over gepost heb, maar vandaag kwam er via de RSS feed van nursing.nl een goede reden om daar verandering in te brengen:

De EADV (de beroepsorganisatie van diabetesverpleegkundigen) presenteert de eerste Nederlandse richtlijn voor het ‘toedienen van insuline met de insulinepen’

Het uiteindelijke resultaat is een totaal van 33 aanbevelingen, gebaseerd op onderzoek (105 in totaal) met verschillende bewijskracht.
Niveau’s van bewijskracht worden vaak uitgedrukt volgens de richtlijnen van het CBO, waarbinnen 5 niveau’s worden onderscheiden:

A1 Systematische review, waarbij tenminste enkele onderzoeken van niveau A2 betrokken zijn. De verschillende onderzoeken dienen consistente resultaten aan te geven

A2 Gerandomiseerd vergelijkend klinisch onderzoek van goede kwaliteit (dubbelblind gecontroleerd onderzoek op een voldoende grote onderzoekgroep met consistente resultaten)

B Gerandomiseerd klinisch onderzoek van matige kwaliteit (onvoldoende omvang van de onderzoeksgroep of inconsistente resultaten

C Niet vergelijkend onderzoek

D Mening van deskundigen (expert opinion)

Binnen de richtlijn voor het injecteren van insuline met de insulinepen wijkt de EADV hier van af. Zij defiëneren vier niveau’s als volgt:

1. onderzoek van niveau A1, of tenminste twee onafhankelijk uitgevoerde onderzoeken van niveau A2

2. 1 onderzoek van niveau A2, of tenminste twee onafhankelijk uitgevoerde onderzoeken van niveau B

3. 1 onderzoek van niveau B of C

4. Mening van deskundigen

Binnen deze grenzen leveren zij 21 aanbevelingen met een sterk niveau van bewijsvoering (niv. 2), 10 met een matig niveau van bewijsvoering (niv. 3) en twee met slechte bewijsvoering en expertopinions.

Een algeheel overzicht van de verschillende aanbevelingen is te vinden op de afbeelding hiernaast. (dit is pag. 5 uit de richtlijn, klik op de afbeelding voor een PDF)

In verband met mijn stage heb ik me de laatste perioden ook verdiept in het toedienen van insuline in de zorg voor de cliënt met diabetes en het is leuk om te zien dat ik in mijn voorbereidingen op de goede weg terecht ben gekomen. (Natuurlijk met zeer goede hulp!)
Daarbij heb ik me ook verdiept in het injecteren met behulp van rotatieschema’s (ook aanbevolen binnen de richtlijn), waarover ik zeker nog eens ga posten.

Voor nu veel plezier met de richtlijn: ‘toedienen van insuline met de insulinepen’!

Getagged , , , ,

Leven met Medicijnen en Hulpmiddelen. Gratis congres!


ZonMw en Stichting Fonds PGO organiseren het in de titel genoemde (openings)congres in de Week van de Chronisch Zieken 2008 (7 – 13 november). Voor snelle opgevers is het zelfs gratis. Niet dat de prijs van 15 euro de gemiddelde Nederlander de das om zal doen, maar toch.

In het magazine ‘Chronisch Ziek’ van dit jaar is het programma van de week te vinden, evenals een aantal artikelen op het gebied van ‘Medicijnen en Hulpmiddelen’, dat naast de titel van het congres ook het thema van de hele week is.
Klik hier voor de online versie van het magazine. Een PDF versie is ook verkrijgbaar, maar vreemdgenoeg via een particuliere pagina die bij internet provider Planet Internet gehost is. Ik kan me niet voorstellen dat met al de reclame die naar voren komt in het magazine vijf megabyte aan webhostingruimte een groot probleem is.

Niettemin zitten er in het magazine een aantal aardige artikelen, over bijvoorbeeld: Medication reviewing (waar ik eerder over blogde), zorgrobots, E-health en seksuele problemen.

Cytostatica en de thuiszorg

Op TVV online is een bericht te lezen over de gevaren die cytostatica (‘chemokuur medicijnen’) in de thuiszorg kunnen opleveren. Medewerkers in de thuiszorg lijken niet goed op de hoogte van de veiligheidsmaatregelen die genomen dienen te worden bij verzorging van cliënten die een chemokuur ondergaan. Dit kan gaan om voorzorgsmaatregelen in de omgang met excreta, of zelfs beddengoed en kleding, zo meldt het Parool op basis van gegevens van V&VN.

Het V&VN heeft er bij zorginstellingen op aangedrongen de protocollen m.b.t. het omgaan met cliënten die een behandeling met cytostatica (hebben) ondergaan onder de aandacht te brengen van het personeel. Bij deze mijn bijdrage:

VEILIG WERKEN MET CYTOSTATICA EN UITSCHEIDINGSPRODUCTEN IN DE THUISZORG

Het protocol is afkomstig van het Integraal Kankercentrum Zuid te Eindhoven.

Kwaliteit: het zit soms in kleine dingen

Zoals druppels. Oogdruppels om precies te zijn.

Het Oogziekenhuis Rotterdam heeft een aparte website met informatie over het toedienen van oogdruppels, waarbij er rekening is gehouden met de verschillen aan informatiebehoefte tussen patiënten, mantelzorgers en professionals. Voor de verschillende groepen zijn ‘oogdruppelwaaiers’ ontwikkeld, waarop kort en bondig en met behulp van illustraties de verschillende aandachtspunten worden weergegeven.


Achter een druppeltje zit meer dan er in het eerste oog lijkt te zitten, zo blijkt uit het door ZonMw gesubsidieerde project van het oogziekenhuis.
Op de website is informatie beschikbaar over onder meer de anatomie en fysiologie van het oog, het hygiënisch omgaan met oogdruppels, bijwerkingen, het gebruik van oogzalf en gebruik van oogdruppels in combinatie met contactlenzen.
Opvallend detail is dat een deel van de informatie in gesproken vorm gedownload kan worden, zoals ‘Oogdruppelen, doet u het wel goed?‘. Het is duidelijk een computerprogramma dat een tekstbestand voorleest (met een ietwat vreemd klinkend geheel), maar het is een goede stap naar informatie die voor ouderen beter toegankelijk is! De MP3 zou bijvoorbeeld op een CD kunnen worden gezet door een hulpverlener of een mantelzorger, als een cliënt er zelf niet toe in staat is om de website te bezoeken.

De site biedt de professional een behoorlijke hoeveelheid informatie en achtergronden, waaronder een redelijk uitgebreide literatuur- en bronnenlijst. Het onderzoeksrapport van Locomotion (in opdracht van ZonMw) is lovend over het resultaat van de oogwaaier die het oogziekenhuis heeft ontwikkeld.

Het meest opvallende dat ik tegen ben gekomen in de instructies is het dichtdrukken van de traanbuis na het toedienen van de druppels. Daar had ik persoonlijk nog nooit van gehoord. Andere manieren van onderwijs biedt het oogziekenhuis aan in de vorm van de training ‘oogdruppelen en oogdruppel hulpmiddelen’, die voor 95 euro te volgen is.

Anti-psychotica en longontsteking

Recentelijk onderzoek, uitgevoerd in het UMC Utrecht onder bijna 23.000 patiënten, heeft een verband aangetoond tussen het voorkomen van longontsteking en het gebruik van anti-psychotica door ouderen. Een verhoging van de kans op longontsteking met 60% is het slechte bericht dat de onderzoekers ons brengen. Het risico blijkt het grootst te zijn in de eerste week van het gebruik van de anti-psychotica, waarbij a-typische anti-psychotica (de groep waartoe o.a. clozapine, risperidon en olanzapine behoren) het grootste risico op longontsteking vertoonden.

Blogging on Peer Reviewed ResearchKnol, W., van Marum, R.J., Jansen, P.A.F., Souverein, P.C., Schobben, A.F.A.M. & Egberts, A.C.G. (2008). Antipsychotic drug use and risk of pneumonia in elderly people. Journal of the American Geriatrics Society, 56(4):661-666. [DOI]

Ouderen en medicatie

‘Veel mis met medicijngebruik ouderen’, zo kopt Nursing op haar website.

Het gaat over de bevindingen van Wilma Denneboom die 13 maart jl. is gepromoveerd op haar proefschrift ‘Improving medication safety in the elderly’.

Zij kwam tot de conclusie dat er bij praktisch alle ouderen sprake was van punten m.b.t. medicatie die aandacht behoeven!

Benieuwd naar meer van haar onderzoeken? Klik hier voor ‘Analysis of polypharmacy in older patients in primary care using a multidisciplinary expert panel’ uit juli 2006. Hierin beschrijft ze haar onderzoek naar ‘medication review’. Hierbij is direct contact tussen Huisarts, Apotheek en cliënt over werking, samenwerking en bijwerking van gebruikte medicatie van groot belang en wordt gekeken naar het totale plaatje van medicijn gebruik.

Blogging on Peer Reviewed ResearchDenneboom, W., Dautzenberg, M. G., Grol, R., and De Smet, P. A. (2006). Analysis of polypharmacy in older patients in primary care using a multidisciplinary expert panel. The British journal of general practice : the journal of the Royal College of General Practitioners, 56(528):504-510 [PubMed]

Andere vrij verkrijgbare publicaties en onderzoeken naar medicatie gebruik en ouderen voor de geinteresseerden:

Klik hier voor de Brochure ‘medicijnen onder controle: Tips voor mensen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken‘ van het DGV, het Nederlands instituut voor verantwoord medicijngebruik

Daniel S. Budnitz, MD, MPH; Nadine Shehab, PharmD; Scott R. Kegler, PhD; and Chesley L. Richards, MD, MPH: Medication Use Leading to Emergency Department Visits for Adverse Drug Events in Older Adults Annals of internal medicine, dec. 2007 vol. 147 nr 11, 755-765

Chunliu Zhan et al: Potentially Inappropriate Medication Use in the Community-Dwelling Elderly: Findings From the 1996 Medical Expenditure Panel Survey Journal of the American Medical Association, dec 2001 Vol 286, No. 22, 2823-2829