Evidence Based Wondzorg (1): Honing

honing

[update 3-6-2014]

Er is in 2013 een update van de hier vermelde Cochrane Review gepubliceerd. De nieuwe informatie is toegevoegd.

In de Nursing van April 2012 wordt pijnlijk duidelijk hoe het staat met de evidence based praktijken die de Nederlandse verpleegkundige wondzorg kenmerken. En dat is niet best. Ik geef direct toe, dat doet pijn. Een flink deel van de directe zorg die ik lever als verpleegkundige bestaat uit wondzorg. Daarom vanaf nu een serietje Cochrane Reviews. Al was het alleen maar om er voor te zorgen dat bij een volgende survey 75% van de verpleegkundigen WEL van de Cochrane Database heeft gehoord.

Een zoet begin, om het hapbaar te maken:

Honing

Ik heb het afgelopen jaar een aantal keer de vraag gehad hoe dat nu zit met honing in de wondzorg. Dit betreft zowel cliënten als familie daarvan. Kleine trials laten soms hoopvolle zaken zien, maar de Cochrane Review aangaande deze kwestie[1] luidt als volgt:

Honey is a viscous, supersaturated sugar solution derived from nectar gathered and modified by the honeybee, Apis mellifera. Honey has been used since ancient times as a remedy in wound care. More recently trials have evaluated the effects of using honey to help wound healing in both acute wounds (for example burns, lacerations) and chronic wounds (for example venous leg ulcers, pressure ulcers). Although honey may improve healing times in mild to moderate superficial and partial thickness burns compared with some conventional dressings, it was found that honey dressings used alongside compression therapy do not significantly increase leg ulcer healing at 12 weeks. There is insufficient evidence to guide clinical practice for other wound types.

In de update uit 2013 (waarin 6 extra gerandomiseerde onderzoeken konden worden toegevoegd) trekken de auteurs de volgende conclusie [2]

Honey dressings do not increase rates of healing significantly in venous leg ulcers when used as an adjuvant to compression. Honey may delay healing in partial- and full-thickness burns in comparison to early excision and grafting, and in cutaneous Leishmaniasis when used as an adjuvant with meglumine antimoniate. Honey might be superior to some conventional dressing materials, but there is considerable uncertainty about the replicability and applicability of this evidence. There is insufficient evidence to guide clinical practice in other types of wounds, and purchasers should refrain from providing honey dressings for routine use until sufficient evidence of effect is available.

De conclusie hieronder moet dus worden aangepast, helaas ten nadele van honing

Conclusie

Mocht u dus de vraag krijgen of honing niet een goed idee zou zijn bij de wond van mw Jansen, dan kunt u bij deze een evidence based antwoord geven wat betreft effectiviteit van honing naast zwachtelen bij ulcera aan het been: die is niet aangetoond. Bij brandwonden is er mogelijk een negatief (!) effect op de genezingsduur. Voor andere wonden is er gewoonweg te niets te zeggen over honing. In die gevallen is het dus zaak om uit te zoeken of er wel bewezen effectieve opties zijn.

Bron

  1. Jull, A. B., Rodgers, A., & Walker, N. (2008). Honey as a topical treatment for wounds. Cochrane database of systematic reviews (Online), (4). [abstract]
  2. Jull, A. B., Walker, N., & Deshpande, S. (2013). Honey as a topical treatment for wounds. The Cochrane database of systematic reviews. [abstract]
Advertisements
Getagged , , , ,

4 thoughts on “Evidence Based Wondzorg (1): Honing

  1. Melissa schreef:

    Wat goed dat er nu ook nog wat over wondzorg geplaatst gaat worden. Eerlijk gezegd stond ik wel een beetje te kijken van het stukje van cochrane. Het laat mij weer zien hoe ik vertrouw op de mening van wondverpleegkundigen die bij bepaalde wonden vol lof spraken over honing. Natuurlijk kan na meer onderzoek dit natuurlijk wel zo zijn… maar toch maar weer eens meer aandacht aan achtergrond info steken.. Thx

  2. Bram Hengeveld schreef:

    Vertrouwen is goed, controleren is beter :) Ja, het thema van de dag van de verpleging komt als geroepen! http://www.venvn.nl/Actueel/DagvandeVerpleging.aspx

  3. harry wierbos schreef:

    Een late reactie omdat ik dit artikel nu voor het eerst zie. Jammer dat er weer een tendentieus en ondoordacht bericht op het internet geslingerd wordt. Het is jammer dat de auteur zijn of haar conclusies op slechts 1 RCT gebaseerd heeft. Daarmee wordt honing ernstig tekort gedaan omdat medicinale honing [merknaam weggeedit] van alle bestaande wondproducten de meeste clinical evidence kan overleggen; inclusief gerandomiseerde gecontroleerde studies die wel degelijk de hoge mate van effectiviteit aantonen (ook bij ulcus cruris). Het artikel waaraan auteur refereert (Jull, et al) is van een slecht design waar veel op af te dingen valt. Overigens is medicinale honing [merknaam weggeedit] ook in Nederlandse ziekenhuizen bij een aantal indicaties inmiddels de 1e keus van behandeling omdat het zeer effectief, veilig, eenvoudig en kostenbesparend is. Het niet inzetten van medicinale honing [merknaam weggeedit] bij gecompliceerde wonden is meer dan een gemiste kans.

  4. Bram Hengeveld schreef:

    Beste Harry, dat je in je broodwinning wordt geraakt door dergelijke berichtgeving zal pijnlijk zijn. Ik sta verder geen reclame in de comments toe op mijn blog. Je antwoord is daarop aangepast. Je broodwinning zou je er echter niet van moeten weerhouden om netjes met informatie om te gaan. Dat je aangeeft dat het hier om 1 RCT gaat, terwijl het in werkelijk een weergave van is van de conclusie uit een Cochrane Review, waarin negentien RCT’s zijn opgenomen, toont mij aan dat je niet netjes met informatie omgaat. Dát is een gemiste kans. Men MAG zeggen dat het design van de SR van Jull et al. slecht is, men MAG zeggen dat er wél goede evidence is. Maar dan MOET men hier zeggen waarom het design niet goed is en welke evidence er wél is. Dat niet doen is een gemiste kans en erg slordig. Wordt dat pad vanaf nu niet bewandeld, dan is voor mij per direct de discussie afgelopen.

    Wat wel leuk is: sinds het verschijnen van deze blogpost is er een update geweest van de review. Daarin zitten 25 RCTs. Conclusie:

    Honey dressings do not increase rates of healing significantly in venous leg ulcers when used as an adjuvant to compression. Honey may delay healing in partial- and full-thickness burns in comparison to early excision and grafting, and in cutaneous Leishmaniasis when used as an adjuvant with meglumine antimoniate. Honey might be superior to some conventional dressing materials, but there is considerable uncertainty about the replicability and applicability of this evidence. There is insufficient evidence to guide clinical practice in other types of wounds, and purchasers should refrain from providing honey dressings for routine use until sufficient evidence of effect is available.

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23450557

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: