Kluun is gek. Het atheïsme dood.

Als niet-gelovige en vegetariër is kerst voor mij een enigszins vreemde aangelegenheid: de mij vroeger aangeleerde gedachte aan kerst – de geboorte van Jezus – zegt me weinig meer en de tonnen vlees die tijdens kerst verorberd worden hebben voor mij weinig met ‘vrede op aarde’ te maken. Het zal wel meer slaan op het ‘in de mensen een welbehagen’.

Wellicht uit enige frustratie, maar ik dacht: laat ik het eens over een andere boeg gooien. Daarom het volgende schrijfsel, dat ik enige tijd geleden opzette na het lezen van het boekje ‘God is gek’. Het boekje is geschreven door Kluun, het inmiddels overbekende schrijversbegrip dat ‘Komt een vrouw bij de dokter’ en ‘de Weduwnaar’ uitpoepte. Hoewel ze beide naast me in de boekenkast staan, heb ik ze zelf niet gelezen. Vriendinlief verslond ze. Ieder z’n ding denk ik. Maar ‘God is gek’ heb ik wel gelezen. Gaat ook snel, met nog geen zestig pagina’s en een wat egotrippende maar humoristische stijl van schrijven.

Kluun maakt er niettemin wel een beetje een potje van. Het boekje opent met de vraag wat er toch ineens met de media is gebeurd. God is dood in Hilversum en in het kader van de maand van de spiritualiteit zette Kluun ‘God is gek’ in elkaar. Zijn doel: prikkelen, discussie opwekken en, zo denk ik, een stukje gevestigde orde omverwerpen; de dictatoriale orde van het atheïsme. Alhoewel het boek vol staat met interessante beweringen vond ik de notie van een atheïstische dictatuur het meest interessant. Misschien bedoelt Kluun het allemaal minder letterlijk dan ik het hier opneem. Mijn doel is echter niet zuiver het weerleggen van Kluun’s ideeën, maar eerder het aanduiden van enkele eigenschappen van een atheïstische levensvisie.

Kluun schopt volgens mij nl. tegen een dood paard.

Het atheïsme is dood. Lang leve het atheïsme.
Hartstikke dood. Niet wat betreft aanhang overigens en ook zeker niet begraven. Maar het atheïsme is, in mijn beschouwing, niets, nul, nakkes, nada, njente en rien de knotse. Een leeg vat. Zelfs een van de schijnbaar meest menselijke eigenschappen – het geloof in een god, meerdere goden, of ‘iets’ – behoort niet tot atheïsme. Dat is één van de redenen dat ik de term atheïsme eigenlijk wat ongelukkig gekozen vind: ‘geen god’. Alsof  ‘wel god’ de uitgangspositie is. Ben ik ook aan a-elfist? Of een a-theepottist? (Google op ‘Russell’s theepot) In de huidige context van ophitsing van de publieke opinie op het gebied van religie krijgt het begrip al snel een anti-religieuze connotatie. Maar, zoals ik al stelde: het atheïsme is dood en dode dingen kunnen nu eenmaal moeilijk anti zijn.

Hoe kan een leeg vat enig inhoudelijk predikaat krijgen? Het atheïsme staat, behalve het niet ‘hebben’ van een god, nergens voor. Maar dat is alleen een artefact van de naam die het beestje heeft gekregen. Eigenlijk zou er geen woord voor moeten zijn. Dat ik niet geloof in een god zegt niets.  Wat dat betreft heeft broeder Karamazov gelijk: als er geen god is, is alles toegestaan. Ik denk daarbij aan evolutie: de niet aflatende strijd om preservatie van genetisch materiaal. Een waar slagveld waarvan u en ik door de documentairemakers van de NGC slechts de helft te zien krijgen: een dier dat ontsnapt aan een leeuw betekent mogelijk verhongerde baby leeuwtjes. Van alle schattige ijsbeertje die geboren wordt, gaat de helft vrij vlot dood.

Persoonlijk denk ik dat de wereld precies voldoet aan het te beroemde citaat van Dostojevski: alles lijkt tenminste toegestaan. Nu heb ik nog nooit een boek van Dostojevski  gelezen, maar het citaat wordt zovaak gebruikt in discussies over het wel of niet kunnen bestaan van ethiek zonder God dat het een algemene wijsheid lijkt te zijn geworden. Maar alles lijkt dus wel toegestaan: achteraf roepen we schande, maar ondertussen zijn er wel 6 miljoen Joden systematisch afgeslacht, een miljoen vrouwen verkracht bij de verovering van Berlijn aan het einde van WOII en hebben miljoenen ouders hun kinderen naar een slagveld zijn vertrekken om niet meer terug te keren. De lijst gruwelijkheden is schier oneindig. Dat we bij het woord ‘toegestaan’ uit het tot-en-met uitgemelkte citaat vaak alleen lijken te denken aan door mensen opgelegde wetten en moraal is wellicht een artefact van het feit dat we onszelf eeuwenlang als brandpunt van het universum hebben gezien. Maar dat zijn we niet.

Alles is toegestaan in het universum, behalve tarten aan de natuurwetten. Al vinden we van niet. Enfin: we kunnen ondertussen ook niet anders concluderen dan dat het atheïsme ook geen moraal heeft, als het een beetje een wereldgetrouw beeld moet opleveren.

Een beetje gek
Kluun wenst de discussie op gang te brengen. Maar die is er niet. Geloof wat je wil Kluun, maar doen overkomen alsof een geloof dat riekt naar Russell’s theepot verdedigd moet worden tegenover een atheïstische dictatuur is een wereldvreemd beeld. Tuurlijk, je hebt er steun aan gehad, je geloof. Maar dat maakt van het atheïsme nog geen dictatuur.

Spreken van de dictatuur van het atheïsme is als spreken over de informerende waarde van de tekst op een leeg vel papier. Het is er gewoonweg niet. Dat mensen vragen om een betere rationale dan we soms uit een religieuze koker horen komen is wat anders. Maar ook atheïsten slaan de meest idiote wartaal uit. Men neme een Bill Maher, voorzien van de Richard Dawkins award, maar ook flink verwarde ideeën op het gebied van gezondheid en fysiologie.

Hoe kan het dan dat Kluun een dictatuur van het atheïsme denkt te kunnen ontwaren? Niet dat die bewering een onbekend fenomeen is. Google eens op YouTube + Bill Donahue, om een voorbeeld te noemen. In Nederland kreeg men het slechts met grote moeite voor elkaar om een paar agnostische advertenties op een bus geplakt te krijgen. Nog niet eens atheïstisch. Wat een dictatuur. Alhoewel we eigenlijk geen dieren onverdoofd mogen slachten, maken we voor religie een uitzondering. We leven in een open samenleving, waar gesproken dient te worden over zaken als euthanasie. Maar vanwege een christelijke partij maken we een uitzondering. We vinden dat homo’s gelijkwaardig zijn aan hetero’s. (en dat zijn ze ook, mocht er een debiel lezer zijn die een andere wijze van denken is toebedaan)

Voor religieuze groeperingen ligt dat schijnbaar anders: die ‘mogen’ homo’s als docent van hun scholen weren (stel je voor dat ze je kind besmetten!) of weigeren een homohuwelijk te voltrekken. Een kerk die ik vroeger bezocht verkoopt boeken waarin verkondigd wordt dat ‘homoliefde’ niet zo volwaardig is als ‘heteroliefde’. Witheet word ik daarvan. En wederom blijkt: alles is toegestaan.

Hetgeen het atheïsme voorheeft op de grote religies is volgens mij juist dat onbedrukte vel papier, het lege vat en de nietszeggendheid. Voor de ethisch geïnspireerde of onderzoekende mens vormt het atheïsme op z’n best een aanleiding om zelf te zoeken naar vragen en daar antwoorden bij te vinden. Let wel: de invulling van die vragen kan dus nog steeds flink verkeerd gaan: wie of wat zou dat immers kunnen voorkomen? Maar religies zitten van te voren al opgescheept met een boek dat op zoveel manieren interpreteerbaar is dat men op zondag allerlei verschillende kerkjes zit. En bij de interpretatie van god lijkt ook letterlijk alles geoorloofd te zijn. Alsof er helemaal geen god is…

Anyway: om in atheïsme een dictatuur te zien moet je een beetje gek zijn.

Fijne feestdagen!

Getagged , , ,

8 thoughts on “Kluun is gek. Het atheïsme dood.

  1. Aliëtte Jonkers zegt:

    Fantastisch stuk. Complimenti! Over ‘als er geen God is, is alles geoorloofd’ heeft J.W. van de Wetering trouwens een heel prachtig hoofdstuk geschreven in een van zijn zenboeken. Ga ik voor je opzoeken. Wordt vervolgd.

  2. Bedankt voor je reactie en compliment Aliëtte. Ik geef toe dat ik even getwijfeld heb over het wel of niet plaatsen, gezien de reacties die ik regelmatig krijg in discussies waar skepsisme (in dit geval mbt (a)theïstische ideeën) en verpleegkunde samen voorkomen: hoe kan je goed zijn voor zorgvragers als je niet gelooft in homeopathie, god of klankschalen?

    Ik houd me aanbevolen over v/d Wetering!

  3. jennyj0 zegt:

    Kluun impliceert dat mensen zonder godsgeloof geen ethisch besef hebben. Er is historisch gezien niets dat daarop wijst – integendeel zou ik bijna zeggen.

    Kluun impliceert ook dat ethisch besef uitsluitend tot de mensen komt door ‘inblazing’ van een godswezen. Maar dan zal hij toch eerst het bestaan van een godswezen aantonen. Hier is bij mijn weten nog niemand in geslaagd.

    Kluun sluit met zijn redenering de mogelijkheid uit van een ethisch besef dat zich evolutionair ontwikkeld heeft naarmate mensen meer zijn gaan samenwonen en -werken. Daar zijn inmiddels al behoorlijk wat wetenschappelijke aanwijzingen voor. Ook bij dieren komt altruïsme voor. Denk in dit verband aan het werk van Frans de Waal). Religie kan dan gezien worden als een metafoor om het ethisch besef een algemene vorm te geven.

    Kluun sluit ook de ogen voor het feit dat theïsme niet altijd leidt tot ethisch aansprekende beslissingen. Veel van de goden van zeer vroeger waren namelijk helemaal niet zo vriendelijk; denk aan de mensenoffers die vaak nodig werden geacht om de goden gunstig te stemmen. Liet men dit na dan zou zich allerlei rampspoed voltrekken, zoals misoogsten, ziektes, natuurrampen en wat dies meer zijn aan ellende.

    Kortom: Kluun is inderdaad een beetje dom.

  4. Een vaak voorkomende claim: zonder god geen ethiek. Volslagen debiel idee natuurlijk. Ik zie gelijk een schreeuwerd als DeSouza voor me. Brrr!

    Frans de Waal rocks! Deze al gezien? http://dx.doi.org/10.1073/pnas.0503935102

    Overigens is het interessant om te zien dat er mensen zijn die je vraag om het bewijs van een godswezen met droge ogen om weten te draaien: er is een moraal en de moraal kan alleen van god komen, dus bestaat god. Basale logica is in dergelijke kringen niet echt een rage…

  5. jennyj0 zegt:

    Ja, aangrijpend ontroerend vond ik het!

  6. […] verschijnel. Seksueel geweld en massaverkrachting in oorlogstijd lijkt gemeengoed: ik noemde in een eerdere blogpost reeds de verovering van Berlijn in WOII, maar ook in de oudere geschiedenis was je als vrouw een […]

  7. […] een analyse van hun recht daarop. Hoewel ik geen voorstander van het idee van en boerka ben (verassend he?), ligt het onderbuikgevoel nogal eens voor het oprapen in dergelijke discussies. We hebben volgens […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: