Zorg op maat bestaat niet! (en een schurftig hondje dat tussen de benen van oude dames doorwrikt)

Zo, die zit.

afbeelding: Darren Hester

Sommige mensen winden er geen doekjes om en dat is maar goed ook. De afgelopen jaren heb ik heel wat leuke anecdotes gehoord, maar deze beklijft nogal. Zorg op maat bestaat niet. Aangezien dit zo tegendraads is dat het zowat absurd klinkt in de oren van iemand die al vier jaar dat begrip ingeramd krijgt, verdient het enige beschouwing. Zorg komt – aldus de redenatie achter de uitspraak – voort uit liefde (en die is mededeelzaam). Meine Liebe…

Zorg op maat bestaat niet.

Ik word geacht ingewikkelde modellen en theorieën te kunnen toepassen op een zorgsituatie om die te analyseren en de best mogelijke zorg aan te bieden. Tenminste, over een jaar of 15, want dan ben ik volgens Benner een expert. En binnen al dat theoretische geweld is ‘zorg op maat’ wel een  kern(bom)begrip. De eerste kerncompetentie uit het HBO competentieprofiel verpleegkundige gerontologie-geriatrie luidt:

“Om de last van ziekte, handicap of sterven te verlichten, verleent de VGG op een professioneel verantwoorde wijze verpleegkundige zorg op menselijke maat aan de cliënt en zijn naaste familie” [URL]

Menselijke maat zelfs! Om bovenstaande volzin enigszins zinvol te laten zijn, moeten we toch wat zinnigs kunnen zeggen over ‘zorg’, de ‘mens’ en de ‘maat’? Roept u maar. Tronto? Arendt, Freud, Henderson, Roy, Plato en/of Skinner en Milgram? En dan even tussen neus en lippen door  een lesje gedicteerd krijgen: zorg op maat bestaat niet. Deze optie lijkt wat betreft in een bibliotheek gespendeerde uren wat aantrekkelijker: zorg op maat bestaat gewoonweg niet. ‘Hulp op maat’, aldus een ander deel van de redenatie erachter, is wél mogelijk. Zorg is dus wat anders dan hulp. Interessant.

‘Hulp’ kent volgens mij een meer ‘actief’ element; dingen doen. Interventie. Aanpakken en iedereen om half 10 gepoetst aan het ontbijt, voor zover dat ‘op maat’ is natuurlijk. Maar het is geen zorg. Het voelt een beetje als vloeken in de kerk om deze gedachtengang te bewandelen. Enige uitleg: zorg komt volgens de voortgang van de redenatie nl. voort uit (mededeelzame) liefde, maar ook daar doemt natuurlijk de definitie-demon op: ‘wat is liefde’? Tijdens mijn stageperiode in een psychiatrisch ziekenhuis vroeg ik eens of een cliënt niet gewoon behoefte had aan een knuffel, wat liefde. Mijn stagebegeleidster, overigens een zeer prima begeleidster, kon er niet echt mee uit de voeten. Afstand-nabijheid, professionaliteit, dat soort dingen. Heel correct, maar volgens velen niet voldoende.  Kritische geluiden hekelen de ‘zorg’, en gezien de vergrijzing in toenemende mate de zorg voor ouderen. Interventionisme, bureaucratie, wetswijzigingen en tsunami’s; er is nogal wat te behappen om goede zorg te leveren. Kan dat niet anders?
Hans Becker

Hans Becker zegt ja.

Volgens Hans Becker kan het anders. Hij gooit het over een andere boeg. Geluk als core business. De JA-cultuur. Kwaliteit? Ik citeer:

“Vindt u een 13 jaar oud hondje met drie schurftplekken dat zich tussen de eh… bedden zoals u het noemt, benen van demente dames doorwrikt kwaliteit”.

Dit zijn de woorden van de op plezierpaleizen gepromoveerde Becker zelf, tijdens een telefonisch interview. Becker heeft duidelijk schijt aan conventies. Out of the box, mensen zorgen voor zichzelf en een van de meer markante persoonlijkheden die aan de bomen van het leven zijn ontsproten. Hans is recalcitrant, humanist, paternalistisch, vrijdenkend en naar maatstaven exhibitionistisch homoseksueel. Gelooft u me niet? Bekijk het zelf: http://player.omroep.nl/?aflID=8923982 Bewondering en zware irritatie verzekerd. Maar Hans Becker blijft ‘ja’ zeggen. Ironisch genoeg heeft zijn bewindsvoering iets weg van het ultieme interventionisme, de totalitaire staat van Becker die dient om geluk te creëren. Hij spaart z’n werknemers niet bepaald. (een leuk toeval wil dat ik tijdens mijn eerste stage door een enthousiaste casemanager in het verpleeghuis op zijn boek ‘Levenkunst op leeftijd’ gewezen, maar ik had het al zwaar genoeg met afasieën, waskommen, catheterzakken, praatjes maken en geuren leren verdragen. De casemanager noemde het z’n bijbel. Anyway: leuk toeval. Weer een boek op de verlanglijst)

Noem me gek, maar geeft Hans Becker de stelling ‘zorg op maat bestaat niet’ een praktische invulling? Hij vervloekt het systeem, en gaat voor ‘geluk’; niet goedschiks, dan kwaadschiks bij wijze van spreken. Kan de liefde voor het leven die de humanistische beweging kenmerkt (we leven eigenlijk maar heel kort, aldus Becker) wellicht een nieuwe definitie van ‘zorg’ gaan geven? Kunnen Becker en zijn, ik zou haast willen zeggen onderdanen, deze liefde mededelen? (en ontvangen?)  Door zijn passie voor regie door de cliënt zelf, krijgt die de ‘zorg’ zelf in handen; Becker faciliteert. Use it, or loose it. Ziekenhuisje spelen doen ze maar ergens anders en de uniformen zijn ook de deur uit. Becker biedt hulp, laat ouderen zich branden aan hete thee en bouwt musea en bars waar ouderen zich, als ze dat zouden willen, lam kunnen zuipen. Zelf  ‘sex met een gorilla’ moet kunnen zoals een ingezonden brief nogal getergd benadrukt. Ik heb in een deuk gelegen. Wat een verschijning. Hoge heren hebben het er maar moeilijk mee, met die Becker, die toch stilletjes, maar heel bewonderend voor gek wordt verklaard.

Advertenties
Getagged , ,

2 thoughts on “Zorg op maat bestaat niet! (en een schurftig hondje dat tussen de benen van oude dames doorwrikt)

  1. Annemiek schreef:

    Ik heb de kreet ‘zorg op maat’ nooit echt begrepen, het is iets van nadat ik uit NL weg was. Ik dacht altijd dat het iets van de overheid was. Zorg op maat, zodat ze het een maatje kleiner kunnen maken.
    Je hebt wel een goed punt, mensen zelf laten kiezen. Dat zal ik later ook graag willen. Ik zie het vaak; mensen waarvan je denkt hoe gaan ze zich thuis redden. Maar dat is wat ze willen, dan zorg je maar dat ze toch wat hulp krijgen thuis en hoopt maar dat het goed gaat.

  2. Bram Hengeveld schreef:

    Hallo Annemiek, wederom bedankt voor je reactie. Opzich vind ik ‘zorg op maat’ geen gek beginpunt; het erkent de veelzijdigheid van de menselijke verschijning. Maar wat de praktijk er mee doet is weer heel wat anders. Echte zorg op maat vereist nogal een cultuur omslag naar mijn idee. Ik denk dat Becker een goed punt heeft met onze ‘bemoeizorg’ of ‘ziekenhuisje spelen’ en hekelt het op prachtige wijze,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: