Heeft u ‘em al? Evolutie en verpleegkunde…

De laatste weken heeft zich in Nederland een zonderling voorval voltrokken. Vanuit Urk is een folder (nou ja, zo’n 6 miljoen heb ik me laten vertellen) Nederland ingestuurd: Evolutie of Schepping? Wat geloof jij? Aan de ene kant heb ik geen zin om aandacht te besteden aan dit vod. Het is een verzameling denkfouten, pseudo-wetenschap en rampzalige logica. Letterlijk iedere paragraaf zit tjokvol suggestieve nonsens. Opzich zou het een leuke uitdaging zijn om tijdens een groepsbijeenkomst de meest grove fouten op te sporen en er achter te komen hoe het werkelijk in elkaar zit. Ik geef toe, de tegenreacties vind ik ook lang niet allemaal sterk, met als dieptepunt de column die Luuk Koelman beschikbaar stelt op terugnaarjemaker.nl en de schijnbaar dreigende mails en telefoontjes die de geestelijk vader van de folder heeft ontvangen. Maar goed, daar wilde ik het eigenlijk niet over hebben.

Een andere vraag die in me opkwam vind ik wel relevant: wat zouden verpleegkundigen van evolutie moeten weten? Het is geen standaard onderdeel van ons opleidingscurriculum (voor de studenten onder u), net zoals dat er nog nooit een vraag in het eindexamen voor het voortgezet onderwijs over evolutie aanwezig is geweest. De evolutietheorie is echter wel een wetenschappelijke theorie (wat direct het verschil op levert met het creationisme). En daar zie ik de link met verpleegkunde; is daar immers niet ook in toenemende mate een aandacht voor Evidence Based Practice? De wetenschappelijke methode is dé aangewezen methode om dat bewijs te leveren. Tenminste, dat lijken we met z’n allen te vinden. Toch?

Pseudo-wetenschap dient daarbij vermeden te worden. Ik vraag me al tijden af; welke houding dient een verpleegkundige in deze aan te nemen? Stel dat ik in de situatie kom waarin een cliënt mij vraagt wat ik vind van de behandeling met acupunctuur, homeopathie, of chiropractie die hij/zij aan het ondergaan is? Of een orthomoleculair dieet? Voorbeelden te over, maar wat doe je? Recht voor z’n raap zijn, of de moeilijke weg bewandelen en uitleggen hoe de wetenschap in elkaar steekt en dientengevolge de beweringen van menig kwakzalver volledig onderuit haalt?

De wetenschap zegt immers dat bovengenoemde behandelingen tot het rijk der fabelen behoren. Dat acupunctuur hooguit een ‘vrij uitgebreid placebo’ is. Dat chiropractie gevaarlijk kan zijn, zonder daarbij een degelijk fysiologisch fundament te hebben. (geloof mij niet op m’n woord, het weblog van dokter Lutser vertelt u meer, evenals het excellente blog SBM). Hetzelfde geldt overigens voor het ‘ standaard’ slikken van vitaminesupplementen. Maar ik dien ook de autonomie van de cliënt te respecteren en zal dus voorzichtig met Jomanda moeten omgaan. Niettemin druist dat vrij direct tegen m’n overtuiging in: waarom jaren onderwijs volgen, ook op medisch vlak, met aandacht voor wetenschappelijk onderzoek, om vervolgens mensen die aan je zorg toevertrouwd zijn in de meest rare bochten te zien wringen, waarvan je weet dat het je reinste kolder is?

Moet de verpleegkundige zich opstellen tegenover ‘ alternatieve geneeswijzen’, zoals een weldenkend mens zich tegen een 6000 jaar oude aarde dient te verzetten? Wat betreft geneeskunde studenten vond ik een alleraardigst artikel op de website van PLoS: Does medicine without Evolution make sense? (MacCallum, 2007) Hierin wordt de mate van relevantie van evolutie als referentiekader voor geneeskundestudenten uiteengezet en gepleit voor meer evolutie in het toch al vrij drukke curriculum. Evolutie is nl. niet meer weg te denken uit de medische wetenschap. Hoe anders verklaren we bijv. resistentie van bacterieën? Evolutie biedt een zeer robuust raamwerk om naar de natuur te kijken. ‘Nothing in biology makes sense, except in the light of evolution‘ , om de gevleugelde woorden van Theodosius Dobzhansky te citeren.

Wat nu te doen met de verpleegkundigen? Het beroep van verpleegkundige kent een minder sterk aanwezig aspect van bijvoorbeeld fysiologie dan de geneeskunde. Edoch, als verpleegkundigen de wetenschappelijke methode accepteren als bron van bewijs op grond waarvan beslissingen kunnen, of zelfs moeten worden genomen (wanneer bewijs beschikbaar is), hoe kan diezelfde verpleegkundige dan geloven in het creationisme of alternatieve (of complementaire) geneeswijzen, dat duidelijk iedere zinnige grond in de wetenschap mist?

Kan de verpleegkundige van tegenwoordig nog een creationist zijn?

MacCallum, C.J. (2007). Does Medicine without Evolution Make Sense? PLoS Biol 5(4): e112 doi:10.1371/journal.pbio.0050112

Advertisements

4 thoughts on “Heeft u ‘em al? Evolutie en verpleegkunde…

  1. cryptocheilus schreef:

    “Op zich zou het een leuke uitdaging zijn om tijdens een groepsbijeenkomst de meest grove fouten op te sporen en er achter te komen hoe het werkelijk in elkaar zit.”

    Ik vond dit wel een leuke ‘debunk’.

    http://www.prefectionist.nl/EvolutieOfScheppingGeannoteerd/82504_SchreeuwomLeven_brochure_gewijzigd.1.1.pdf

    (PDF) Even met de muis op de vraagtekens gaan staan.

    Verder zit er natuurlijk (pun intended) wel wat in de evolutie te betrekken in de medische wetenschap.
    We zullen wel moeten;
    Ook HIV b.v. wordt in toenemende mate resistent tegen onze medicatie.

    Over alternatieve geneeswijzen en creationisme en de wetenschap kan je boeken volschrijven. Dat gebeurt dan ook.

    EBM lijkt de aangewezen weg. Ook voor de verpleegkundige. Op het werk dan. Wat men thuis doet moet men zelf weten…

    Keep on rocking Bram…

  2. Bram Hengeveld schreef:

    bedankt voor je reactie en de link cryptocheilus (inderdaad een aardige debunk)

    wat men thuis doet, moet men inderdaad zeker zelf weten, al vind ik het persoonlijk vreemd om halfslachtig met een methode om te gaan; thuis de pseudo wetenschap hanteren voor waarheidsbevinding, om vervolgens de wetenschap als bron van inkomsten te gebruiken. (om het even scherp te stellen). Liever dat dan andersom overigens…

    Ik zie overigens grensgebieden ontstaan wanneer op de website van nursing.nl mensen worden gelokt om herbalife promotor te worden. (en verpleegkundigen als zodanig hier reclame voor maken)

  3. cryptocheilus schreef:

    @ Bram:

    Je bent toch niet verplicht zelf met een halfslachtige methode om te gaan?

    Jij doet je werk. Op basis van EBM of best practice.

    Daarvoor hoef je je toch niet te schamen?

    Een zekere mate van scepsis kan geen kwaad. Integendeel.

  4. Bram Hengeveld schreef:

    @ crypto

    het is goed te zien dat u een hoge pet of heeft van het toepassen van EBN (nursing). Al vraag ik me in veel gevallen af hoe EBN de gemiddelde handeling in het verpleeghuis of de thuiszorg voor ouderen is.

    De ondertoon van mijn post is juist een drang naar skepsis binnen de zorg. Voor zover ik weet is binnen de ouderenzorg het pathos jegens zaken als CAM groter dan binnen de geneeskunde. Ik hoop dat u mij ongelijk kunt geven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: