verplichte kost: Reflectie in de verpleegkundige beroepsuitoefening

reflectieboekTer voorbereiding op een begeleidingsactiviteit op mijn stage-afdeling heb ik het boek ‘Reflectie in de verpleegkundige beroepsuitoefening’ gelezen, dat door een aantal auteurs is geschreven. En eigenlijk had ik het boek veel eerder moeten lezen, want, naast dat het een duidelijk en to-the-point boek is over (de rol van) reflectie en reflecteren, is het inzicht in de hbo-v opleiding als geheel ook gegroeid. Termen als ‘beginner’, ‘gevorderd’ en ‘competent’, die de opbouw van competenties van studenten gedurende de jaren van opleiding weergeven, krijgen ineens meer diepte als je leest dat deze door P. Benner al in 1984 werden gebezigd in het boek ‘from novice to expert’. En zo heb ik vaker het gevoel gehad dat delen uit mijn ‘differentiatiemap’ (waarin staat beschreven hoe we lieve en hardwerkende studenten moeten/kunnen zijn) bijna letterlijk van de bladzijden van dit boek afgeplukt zijn.

Naast de gebruikelijk inleidingen, voorwoorden en literatuurlijsten bestaat het boek uit 8 hoofdstukken die een duidelijke opbouw vertegenwoordigen binnen het boek. De hoofdstukken 2, 3 en 4 gaan over de plek en het nut van reflectie in de verpleegkunde, veranderde (maatschappelijke) opvattingen over leren en de het leren van reflecteren als zodanig. Hoofdstuk 3 (p. 33) opent als volgt:

“Reflectie als bezinnig op het beroep is cruciaal voor de ontwikkeling van een competente verpleegkundige”

De hoofdstukken 5 en 6 gaan vervolgens meer in op mogelijkheden van reflectie, door het geven van informatie over verschillende modellen, methoden en hulpmiddelen voor het reflecteren, zoals het portfolio of een logboek. (waarvan ik weet dat de laatste z’n intrede heeft gedaan in de propedeuse van de opleiding hbo-v, al ken ik de specifieke ins & outs er (nog) niet van) Alle methoden, modellen en hulpmiddelen zijn ruimschoots voorzien van casuïstieken en voorbeelden, al lijkt het soms om wat gechargeerde voorstellingen te gaan.

Hoofdstuk 7 en 8 gaan in op de ethiek en reflectie en cultuurverschillen bij reflectie. Persoonlijk heb ik deze hoofdstukken erg waardevol gevonden, omdat ik de verschillende onderwerpen nog niet eerder zo met elkaar in verbinding gebracht heb zien worden. Na het lezen van ‘in de wachtkamer van de dood’, is het me ook duidelijk geworden dat cultuurverschillen voor grote communicatieproblemen en onbegrip kunnen zorgen en dat hier zeker aandacht voor moet zijn bij reflectie. Uitgaande van de theorie van Pinto, wordt het probleem uiteengezet aan de hand van de vergelijking van ‘fijnmazige’ (F) en ‘grofmazige’ (G) systemen. Binnen een fijnmazig systeem is de omgang sterk getekend door heersende culturele opvattingen en liggen plaats en rol van de persoon in grote mate vast. Ook zijn de gedragsregels vast en kan het tornen aan deze regels grote gevolgen hebben voor de persoon in kwestie. Binnen het grofmazige systeem, waar volgens Pinto de meeste moderne westerse culturen toe gerekend kunnen worden, is er een grote mare van vrijheid wat betreft sociaal netwerk, gedragsregels en het afwijken van gebaande/gebruikelijke paden. Iedere maatschappij of cultuur is te positioneren binnen de twee uitersten F en G en iedere cultuur bevat elementen van beide: binnen de westerse cultuur is er, ondanks een overwegend ‘G-geörienteerd’ systeem, binnen kleinere kringen zoals hechte families of kerkgenootschappen vaak ook sprake van elementen die bij een F-systeem horen.

Hoofdstuk 9 tenslotte biedt een aantal voorbeelduitwerkingen van de praktische toepassing van drie eerder in het boek besproken reflectiemethoden.

Al met al een prettig boek om te lezen, dat duidelijk is opgebouwd en een schat aan (achtergrond)informatie levert over het hoe en waarom van reflecteren. Verplichte kost wat mij betreft.

Koetsenruijter, R., van der Heide, W. (red.), Wit, K. (red.) (2002). Reflectie in de verpleegkundige beroepsuitoefening. Utrecht: Lemma
ISBN: 9051898487

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: