Beren en de ouderenzorg

beer1

Bruin beertje

Beren spreken tot de verbeelding. Als ze klein zijn, zijn ze schattig en lief, maar in volwassen toestand is bijvoorbeeld een grizzlybeer met z’n 500kg+ een toonbeeld van kracht. En toch vertonen beren veel overeenkomsten met geriatrische zorgvragers. Op de website van Scientific American is een slide show te zien over onderzoek dat wordt uitgevoerd bij beren en naar mijn mening flink wat raakvlakken heeft met een aantal geriatrische problemen. Beren liggen nl. een enorm lange tijd stil: de winterslaap.

10 Lessons Medicine Can Learn from Bears
From osteoporosis to heart disease to pregnancy, there’s a lot bears are teaching scientists.

(de zeven geriatrisch relevante ‘lessons’ heb ik hieronder uitgelicht)

1. Gedurende de winterslaap slaat het hart van een grizzlybeer zo’n 18 keer per minuut, ongeveer 1/5e van de frequentie als hij niet 5 kwartier in het uur slaapt. Een menselijk hart houdt er een vaartje van zo’n 60-80 slagen in rust op na en men kan beter voorkomen dat deze frequentie net als bij de beer de 18 slagen per minuut haalt. Mocht dat wel gebeuren, dan zou dat funeste gevolgen hebben voor de atria (boezems), die zouden opzwellen door het terugvloeien van bloed dat niet goed werd rondgepompt: ‘cardiac remodelling’. Hartfalen bij mensen levert echter wél dergelijke problemen op. Onderzoekers willen dus heel graag weten hoe de beer het voor elkaar krijgt om dit z’n hart niet volledig te verpesten met een winterslaap. Tot dusver weten ze dat de atria tijdens de winterslaap stoppen te werken en dat er gedurende de winterslaap bouwstenen voor de hartspier worden vervangen, door meer stijve varianten.

2. Onderzoek bij zwarte beren bracht een andere bedlegerige truc aan het licht: de frequentie van het hart neemt bij iedere ademteug met 800% toe. Het menselijk hart gaat ook sneller kloppen bij een inhalatie, maar de 20% die wij er bovenop gooien steekt dan wat mager af. Voordat de onderzoekers deze ontdekking konden doen, moesten ze eerst een onverwachte horde nemen: de geimplanteerde meetinstrumenten werden zonder pardon afgestoten en uitgedreven door het lichaam van de beren. Dat is nog eens weerstand. (al zou het funest zijn voor een nieuwe heup…)

3. Een hart dat 18 keer per minuut slaat is natuurlijk verminderd in staat om zuurstofrijk bloed rond te pompen en zodoende organen van voldoende zuurstof te voorzien. Toch hebben beren geen last van dit schijnbare zuurstof tekort. Ze worden niet wakker met een CVA of een afgestorven hartspier. Een mogelijk oorzaak is een tijdens de winterslaap geproduceerde stof genaamd ‘hibernation induction trigger’ (HIT). Deze stof zorgt ervoor dat het metabolisme van de lichaamscellen vertraagt en de verminderd de behoefte aan zuurstof. Hoe het precies werkt, weet men niet, maar men heeft wel een aantal stoffen ontdekt die vergelijkbare reacties veroorzaken.

4. Insulineresistentie is een kenmerk van de lichaamscellen van ijsberen: voordat ze aan hun winterslaap toe zijn, wegen ze zo’n 600 kg. Tegen de tijd dat ze ontwaken de helft. En dat moet er natuurlijk weer op voordat de volgende winterslaap zich aandient, zodat de vetlaag weer zo’n 300 kg bedraagt. Ijsberen ontwikkelen echter geen diabetes, ondanks de insuline resistentie, aangezien ze praktisch geen suikers eten, alleen vet. Dat van hun prooi na de jacht en dat van henzelf tijdens de winterslaap. Gedurende de winterslaap overleeft de ijsbeer op z’n vetreservers. Mocht een mens dit willen flikken, dan zou de dood het gevolg zijn, vergiftigd door bijproducten van de vetafbraak voor energie. De ijsbeer echter, maakt van deze bijproducten gewoon weer vet. Onderzoekers willen nu ontdekken of het mogelijk is om een soortgelijk winterslaapproces bij mensen na te bootsen in de strijd tegens diabetes.

5. Nierfalen is een ander probleem dat je bij beren zou verwachten. Gedurende de winterslaap plassen ze nooit, hetgeen bij mensen zou resulteren in toxische stikstof niveau’s (gebonden als ureum) in het bloed en een vaste afspraak bij het dialysecentrum. (stikstof is een afbraakproduct van eiwitten) Beren hebben echter micro-organismen in hun ingewanden die ureum omzetten in een stikstofverbinding die bruikbaar is voor de vorming van nieuwe eiwitten, waarbij ze in staat zijn om veel stikstof moleculen aan één eiwit te binden. Mensen hebben dergelijke ureumverwerkers ook, maar die zijn niet bepaald zo effectief als die van de beren. Als we ontdekken hoe het systeem werkt, zou dat niet alleen goed nieuws zijn voor nierpatiënten, maar ook voor de Derde Wereld, waar kwalitatieve ondervoeding een groot probleem is.

6. Bedlegerigheid is voor mensen een funeste conditie: zo’n beetje het hele lichaam, van immuunsysteem tot lymfesysteem tot spierstelsel gaat hard achteruit wanneer men alleen maar kan liggen. Beren zijn echter in staat om na een winterslaap van 110 dagen op te staan en weg te rennen. Onderzoek heeft uitgewezen dat ze na 110 dagen winterslaap slechts 29 procent van hun spierkracht zijn verloren. Een mogelijk mechanisme dat hiervoor zorgt is het periodiek opwarmen van de huid van de beer, ook al blijft de kerntemperatuur gelijk.

7. Een ander te verwachten probleem bij langdurige inactiviteit is osteoporose. Maar niet bij beren. Na hun winterslaap zijn hun botten nog net zo sterk als daarvoor!  Het mechanisme dat daar waarschijnlijk verantwoordelijk voor is, is de productie van een hormoon dat de aanmaak van botweefsel stimuleert. Een synthetische variant van dit hormoon wordt al toegepast als medicijn om osteoporose te behandelen. Het hormoon dat beren produceren is naar verwachting veel effectiever, aangezien ze helemaal géén last hebben van osteoporose en het in laboratoriumproeven effectiever bleek in het voorkomen van celdood van botcellen.

Leren van wat de natuur heeft laten evolueren en er de vruchten van plukken, I LIKE.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: