Pim van Lommel in Nursing

eindeloos_bewustzijn_largeEen tijd terug kreeg ik via mijn ouders het boek ‘oneindig bewustzijn’ van Pim van Lommel te lezen. Ook op de website van Nursing en in het blad zelf is van Lommel terug te vinden. Van Lommel, die bijna dertig jaar als cardioloog heeft gewerkt, is onlangs in de belangstelling gekomen na publicatie van dit boek, waarvan de volledige titel ‘Eindeloos bewustzijn; een wetenschappelijk visie op de bijna-dood ervaring‘ luidt.

De titel van zijn boek geeft direct de spagaat aan waarin van Lommel zich heeft begeven, want de kritiek op zijn boek is niet mals. Zo heeft Dick Swaab (neuroloog) en plein public voor de TV verklaard dat het voorkomen van het woord ‘wetenschappelijk’ in de ondertitel misleidend is.

Niet ieder medium is even kritisch. In de Nursing van juli/augustus van dit jaar prijkt een artikel van drieëneenhalve pagina waarin Lommel uiteenzet over de bijna dood ervaring (BDE). Van Lommel heeft op dit gebied vrij baanbrekend onderzoek uitgevoerd, dat in 2001 resulteerde in een publicatie in het gerenommeerde tijdschrift The Lancet.

Om de ervaring van een BDE kunnen we moeilijk heen. Beschrijvingen van de gevoelens doorkruisen leeftijdsgroepen, religie en culturele achtergrond. Het artikel in Nursing roept op tot verpleegkundig begrip voor mensen met een BDE. Hier lijkt mij natuurlijk helemaal niets mis mee. ‘Feelings are facts’, zo plachtte de docent Relationele Vaardigheden in mijn eerste en tweede jaar van de opleiding menigmaal in onze hersenpannen te verzinken. Maar een ervaring wil echter allerminst zeggen dat er daadwerkelijk een ‘non lokaal bewustzijn’ is of een ‘hiernamaals’.

Van Lommel gaat in het artikel in Nursing het boekje van de BDE niet te buiten. Het boek dat aangeraden wordt ter verdieping, niet geheel onverwacht zijn eigen boek, is echter van een heel ander laken een pak. Naast de beschrijving en bevindingen van en uit zijn onderzoek gaat van Lommel aan de haal met ons bewustzijn en zoekt een verklaring waarin zaken als genetica, geheugen en quantummechanica een belangrijke rol spelen. Nu gaat bij het aanhalen van deze wondere wetenschappen bij mij meestal het alarmlicht op rood, met Deepak Chopra als opper-pseudo-guru in het achterhood. Ik kan niet ontkennen dat veel onderwerpen in van Lommel’s boek niet mijn kennisgebieden betreffen. Zijn boek ademt op veel punten echter wel erg veel pseudowetenschappelijks uit, wat betreft de kijk en onderbouwing van het bewustzijn.

Mensen aanraden om zich in te lezen op het gebied van wat hen is overkomen is mijns inziens meestal een goede zaak. Maar laten we wel het kaf van het koren blijven scheiden! Zoals bijvoorbeeld Gert Korthof op zijn blog heeft gedaan in een uitgebreide en meerdelige bespreking van het boek, onder de titel, ‘Fouten in het boek van van Lommel‘. Onderdeel ervan zijn ook twee gastbrijgen van Martin van Staveren (fysicus). (Het blog van Korthof is trouwens van harte aan te raden voor iedereen die zich interesseert in filosofie, biologie en evolutie) Er zijn overigens meer kritieken geleverd, op de gebieden die van Lommel hopeloos krakkemikkig weergeeft. Kijk bijvoorbeeld op de website van Skepsis: hier, hier, hier, hier, hier en hier.

Het boek van van Lommel heeft voor mij, zeker na het lezen van verschillende kritieken, in ieder geval geen enkele meerwaarde gehad. Ook heb ik geen inzichten verkregen van waaruit ik mensen die een BDE hebben ervaren anders zou moeten benaderen. Mensen en hun ervaringen dien je sowieso met respect te benaderen. Maar dat spreekt voor zich. Toch? Niet helemaal, zo blijkt uit de verklaringen van mensen die verpleegd werden na het doormaken van een BDE in het artikel in Nursing. Maar om dat onderwerp op deze manier aan de man te brengen?

Hieronder zijn in chronologische volgorde de blogberichten van Gert Korthof en Martin van Staveren te vinden m.b.t. het boek van van Lommel. Serieuze en zware kost, maar zeker de moeite waard:

31 december 2007 Fouten in het boek van Pim van Lommel (1)
4 januari 2008 Fouten in het boek van Pim van Lommel (2)
7 januari 2008 Pim van Lommel en kwantummechanica
8 januari 2008 Pim van Lommel over hersenen en bewustzijn
10 januari 2008 Fouten in het boek van Pim van Lommel (3)
21 januari 2008 Fouten in het boek van Pim van Lommel (4)
25 januari 2008 Fouten in het boek van Pim van Lommel (5)

Blogging on Peer Reviewed ResearchDouma, L. (2008): Zweven tussen dood en leven. Nursing juli/augustus p.36-39
van Lommel, P. (2007). Eindeloos bewustzijn; een wetenschappelijke visie op de bijna-dood ervaring. Kampen: Ten Have
van Lommel, P., van Wees, R., Meyers, V., and Elfferich, I. (2001). Near-death experience in survivors of cardiac arrest: a prospective study in the netherlands. Lancet, 358(9298):2039-2045. [DOI]

Getagged , , , ,

One thought on “Pim van Lommel in Nursing

  1. Revisie: enkele aanpassingen in de tekst gemaakt, links naar blog van Korthof geüpdate en artikelen van Skepsis toegevoegd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: