Het olfactorisch genot van fysiologisch zout via een infuus. Of: proeven wat je spuit.

[update 19-7-2014] Na bijna vier jaar ben ik helaas weer terug op de afdeling cardiologie. Nu is de situatie duidelijk ernstiger; ik behoor tot de lucky few die een OHCA na kunnen vertellen. Komende week zal ik een ICD krijgen. Het is natuurlijk wel bere-interessant om deze blog weer te doen herleven. Werk in uitvoering…..

Binnen de ‘hoe-kan-dat-nou-categorie’ bevinden zich vele onderwerpen. Voorbeeldje: het proeven van een vloeistof die je per intraveneus infuus krijgt ingespoten. Ja u leest het goed. Proeven. Verbaasd? U bent niet de enige. BMC Nursing, een open access internetperiodiek – verplichte kost voor iedere verpleegkundige – publiceerde begin dit jaar een artikel dat me gezien de woeste vreemdheid van het onderwerp direct aantrok:

Experience of unpleasant sensations in the mouth after injection of saline from prefilled syringes (Kongsgaard et al. 2010)

Vertaald betekent dat zoveel als: “Beleving van een onplezierige sensatie in de mond na injectie van een fysiologische zoutoplossing m.b.v. voorgevulde spuiten.” Meer weten? Lees verder…

Dat je het toedienen van fysiologisch zout per IV kunt proeven is niet iets dat ik leerde op de opleiding. Tuurlijk, het onderzoek dateert uit 2010, maar voor een beroep dat zich op de borst klopt van de praktische instelling, had je wat anders verwacht. Nieuwsgierig als ik ben las ik het stuk enkele maanden geleden door. Open access als ze zijn, is bij BMC Nursing gelukkig de fulltext nl. gratis toegankelijk is. We citeren:

Nurses at The Norwegian Radium Hospital have reported that some patients notice an unpleasant smell or taste in accordance with flushing of intravenous lines with commercially available prefilled syringes. We have conducted a study in healthy volunteers to investigate the occurrence, consistency and intensity of this phenomenon.

Oplettende verpleegkundigen in Noorwegen viel het op dat mensen aangaven een onplezierige geur of smaak te ervaren na het doorspoelen van hun infuus met voorgevulde spuiten van Becton Dickinson (BD). Dus is men aan het onderzoeken geslagen. Uiterst verpleegkundig: wat zijn de gevolgen van een medische interventie voor de patiënt? (goed luisteren!) En dat wetenschappelijk gaan onderzoeken. Ik kreeg er waterige ogen van en had een brokje in de keel.

infuus

Het infuus in de arm van uw aller auteur wordt 4 maal per dag doorgespoeld met een voorgevulde spuit NaCl 0,9% van BD.

Nu ben ik ervaringsdeskundige met een rare smaak in m’n keel. Het infuus in mijn arm wordt vier keer per dag doorgespoeld met BD Posiflush voorgevulde spuiten. (zie afb. bovenaan dit artikel) Ik hoef u natuurlijk niet te vertellen waarom dat moet, maar zal toch verklappen dat je niet wil dat dergelijke systemen dicht gaan zitten. (dan heb je d’r zo weinig aan)

Je proeft en/of ruikt het echt! No kidding. Als ik het aan de verpleegkundigen vertel zie je steevast enkele diepe rimpels in het voorhoofd ontstaan. Hopende een beetje verduidelijking in de zaken te brengen zal ik mijn best doen het onderzoek toe te lichten.

Hoe werd het onderzoek uitgevoerd?

Het onderzoek bestond uit drie onderdelen: een literatuurstudie, een chromatografisch onderzoek van de zoutoplossingen in BD spuiten (BD Saline XS) en standaard Mini-Plasco connect polyethyleen ampullen (regular Saline, rSaline) met fysiologische zoutoplossing en een empirisch onderzoek naar de smaak- en geurbeleving van beiden vloeistoffen. De naam ‘BD Saline XS’ blijkt sinds 23 feb van dit jaar te zijn veranderd in ‘BD Posiflush’.

Over de gevonden literatuur kunnen we kort zijn. Het zoeken in PubMed, EMBASE en SveMed met de termen, Becton Dickinson, prefilled syringes, saline, odour, en taste leverde geen enkele hit op. BD zelf geeft wél aan dat er een kortdurende sensatie kan ontstaan, maar dat deze door langzaam in te spuiten of minder vloeistof te gebruiken voorkomen kan worden. De Noorse onderzoekers baseren zich hierbij op persoonlijke correspondentie met BD.

Het chromatografisch onderzoek is een bijzonder technisch geheel en het uitleggen ervan gaat iets te ver in dit verband maar bovenal ook mijn petje te boven. Het principe dat er aan ten grondslag ligt is zichtbaar als u met een viltstif een dikke punt op een stuk papier zet: na verloopt van tijd trekt het inkt ‘door’ het papier. Wellicht heeft u op school ook stukjes papier in oplossingen gehangen om te kijken hoe de stof omhoog kroop. Kongsgaarden et al hebben aan de hand van absorptie van UV licht onderzoek gedaan naar de samenstelling van de BD-formule en de rSaline formule.

Maar waar het ons om draait is natuurlijk het effect van de voorgevulde spuiten op het olfactorisch vermogen. Om dit te testen ging men als volgt te werk: 10 gezonde vrijwilligers, zo beschrijft de publicatie, werden gerandomiseerd onderworpen aan een cross-over studie. 2 mannen en 9 vrouwen, 27 – 58 jaar. (zoek de fout! ik heb een reactie geplaatst op het artikel en wacht op antwoord)

Geblinddoekt kregen de vrijwilligers in 5 seconden 10 ml. (2 ml/s) NaCl 0,9% uit óf een voorgevulde spuit (BD spuit) óf een door verpleegkundigen gevulde (rSaline) spuit toegdiend. Iedere vrijwilliger kreeg 3 maal een injectie: 5 vrijwilligers kregen 2 maal een BD en 1 maal rSaline toegediend en 5 vrijwilligers 2 maal rSaline en 1 maal BD. Indeling in een van de twee groepen gebeurde at random, evenals de volgorde waarin de drie injecties werden toegediend. Ter randomisatie werd gebruik gemaakt van de Research Randomizer.

Om te onderzoeken of de hoeveelheid of snelheid van het inspuiten invloed had op het waarnemen van een geur of smaak kregen alle vrijwilligers 15 minuten na de 3 injecties 10 ml. uit een BD-spuit toegediend in 30 sec., (3,3 ml/s) weer 15 minuten later 3 ml in 3 sec. (1 ml/s). In totaal dus 2 verschillende hoeveelheden, 3 verschillende injectiesnelheden en in totaal 50 injecties met een van de twee fysiologische zout oplossingen, waarvan 15 gerandomiseerd en geblindeerd. Tussen iedere injectie spoelden de vrijwilliger hun mond met kraanwater.

De vrijwilligers dienden op een schaal van 0 – 10 aan te geven óf zij een smaak of geur waarnamen en zo ja hoe onaangenaam zij deze vonden. Hierbij was 0 de afwezigheid van een slechte geur of smaak was en 10 de meest onaangename die ze konden bedenken. Ook werd hen gevraagd aan te geven of ze de smaak of geur bitter, zoet, zuur, zout, metalig, muf of misselijkmakend vonden. Ten leste konden ze in ook eigen woorden de geur of smaak beschrijven.

De resultaten (roffel….)

Mate van beleving van onaangename smaak of geur na injectie van 10 ml NaCl 0,9% in 5 sec, uit BDspuit (BD) en standaard fysiologische zoutoplossing (rSaline). Y-as: numerieke schaal, 0 = geen smaak of geur, 10 ergst denkbare. Klik voor groter.

Bij de in totaal 15 rSaline injecties in de geblindeerde fase werd er 2 maal een smaak of geur geregistreerd, bij de injectie vanuit de BDspuiten was dit in 14 van de 15 injecties het geval. De boxplot hiernaast spreekt boekdelen: de twee maal dat er bij de rSaline oplossing een onaangename sensatie plaatsvond steken schril af tegen de BD-uitslag.

Ook de mate waarin een onaangename sensatie optrad was bij de injectie met de BD vloeistof significant hoger. (p=0.001) bij het injecteren van 10ml in 5 sec. Dat zou betekenen dat de mediaan op 3 lag en dat in vijftig procent van de proefnemingen een cijfer tussen 1,5 en 4,5 werd gegeven. Dat lijkt mee te vallen en komt overeen met mijn beleving die ik een 2 zou geven. Niettemin waren er ook mensen die de smaak een 8 gaven op de schaal van goor.

De vrijwilligers gebruikten het vaakst de woorden ‘muf’, ‘metalig’ en ‘zoet’ om de sensatie te beschrijven, waarbij 4 personen tevens het woord ‘plastic’ gebruikten in hun beschrijving. Ikzelf vind de geur zoet en muf. Er werd geen significant verschil gevonden bij het toedienen van verschillende hoeveelheden of in verschillende snelheden.

chromatogram

Chromatograms of saline from BD Saline XS (-) and from Mini-Plasco® connect (-). Detection by UV-absorbance at 240 nm. Acetonitrile gradient from 10% to 90% as indicated by solid line. Drift and background was corrected using 18.2 MΩ/cm Milli-Q water.

Voor geïnteresseerden die willen doen alsof en de echte scheikunde-geeks heb ik het uit het chromatografisch onderzoek ontstane chromatogram hiernaast opgenomen. Omdat ik géén idee heb wat er precies staat, heb ik de tekst eronder direct geknipt en geplakt van de website. Mocht u het weten: laat het even weten. De pieken die duiden op aanwezigheid van specifieke stoffen zijn echter duidelijk te zien.  BD geeft aan dat het gaat om:

  • 2-methyl-2-propanol: 8.5 ppm;
  • 2-methyl-2-butanol: 0.7 ppm;
  • ethyl-buthyl-ether: 0.4 ppm.

Mocht u deze stoffen willen determineren dan kunt u hier verder zoeken. Ppm staat overigens voor ‘parts per million’, het aantal deeltjes op 1 miljoen deeltjes oplossing. Toch is het genoeg om een smaak/geursensatie teweeg te brengen. De hypothese is dat de ingespoten vloeistof de longen passeert en daar uitgeademd wordt, waarbij het op de gebruikelijke plaatsen kan leiden tot een geur- of smaaksensatie. Als ik uit ervaring spreek (ik ben een dikke 50 spoelingen wijzer de afgelopen twee weken): het duurt inderdaad even voordat je het ruikt/proeft.

Voor- en nadelen. (what’s the harm?)

Kan dat nu kwaad, die stoffen? Volgens BD, dat in 2001 berichtte over de aanwezigheid van de stoffen, kan je het duizendvoudige door een infuus heen jassen, zonder enig gevaar voor de patiënt. Big Pharma boeroepertjes en chemtrailgekken zullen wel denken dat het onderdeel is van een samenzwering, maar ik maak me er d’r eerlijk gezegd geen moment druk om.

Er is echter meer over te zeggen.

Zo wordt de mogelijkheid genoemd dat het voor mensen die zéér misselijk zijn de spreekwoordelijke druppel kan vormen. Men denke aan hen die chemotherapie ondergaan, of bijkomen uit narcose; daar kan je je hondsberoerd van voelen. Ervaringsdeskundigen hebben me verteld dat er bij chemotherapie soms Temazepam wordt voorgeschreven, omdat dit het braakcentrum in de hersenen onderdrukt. Kongsgaard et al. referen aan Hong et al. (2009) als ze hun vermoeden uitspreken dat het voor patiënten die chemotherapie ondergaan wél ernstig misselijkmakend kan zijn. Hong et al schrijven dit in ‘Taste and odor abnormalities in cancer patients’, waarvan de fulltext gratis verkrijgbaar is. Op z’n minst een zéér interessant artikel. Wist u dat 68% van kankerpatiënten last heeft van een veranderde smaaksensatie? Dit kan resulteren in ondervoeding, hetgeen mogelijk verantwoordelijk is voor 20% van de sterfte onder de kankerpatiënten, aldus Hong.

Aan de andere kant heeft het gebruik van de voorverpakte BD spuitjes ook voordelen. Het is snel en veilig. Krause et al. (2003) beschrijven in Nosocomial transmission of hepatitis c virus associated with the use of multidose saline vials (fulltext hier) een geval van een Hepatitis C-uitbraak op een ziekenhuis afdeling die mogelijk te wijten was aan kruisbesmetting via ampullen fysiologisch zout die meerdere malen werden gebruikt. Patiëntveiligheid wordt mogelijk ook verhoogd wanneer infusen alléén worden doorgespoeld met voorverpakte spuiten; geen verwarring mogelijk. Iedereen die met meer dan twee spuiten met medicatie en NaCL 0,9% naar een zorgvrager is gelopen kan zich daar iets bij voorstellen. Het gebruik van voorgevulde spuiten is tevens sneller: verpakking open, ontluchten en gaan. Geen gedonder met injectienaalden en het opzuigen van vloeistof.

Maar wél even tegen de patiënt zeggen, zéker als deze (potentieel) erg misselijk is. Er zijn nl. andere opties, die mogelijk leed kunnen voorkomen. Informed consent, weet u wel?

Literatuur:

Hong, J. H. H., Omur-Ozbek, P., Stanek, B. T., Dietrich, A. M., Duncan, S. E., Lee, Y. W. W., and Lesser, G. (2009). Taste and odor abnormalities in cancer patients. The journal of supportive oncology, 7(2):58-65. [Pubmed] [PDF]

Kongsgaard, U., Andersen, A., Oien, M., Oswald, I.-A., & Bruun, L. (2010). Experience of unpleasant sensations in the mouth after injection of saline from prefilled syringes. BMC Nursing, 9:1+. [DOI] [Pubmed] [PDF]

Krause, G., Trepka, M. J. J., Whisenhunt, R. S., Katz, D., Nainan, O., Wiersma, S. T., and Hopkins, R. S. (2003). Nosocomial transmission of hepatitis c virus associated with the use of multidose saline vials. Infection control and hospital epidemiology : the official journal of the Society of Hospital Epidemiologists of America, 24(2):122-127. [DOI] [Pubmed] [PDF]

Titelafbeelding: http://ivteam.com

About these ads

Tags:, , , , , , , , , , , ,

4 responses to “Het olfactorisch genot van fysiologisch zout via een infuus. Of: proeven wat je spuit.”

  1. Bram Hengeveld says :

    De verpleegkundigen op de afdeling zijn me aan het testen! De eerste keer had ik het goed, al was deze meting niet betrouwbaar, want te laat gevraagd. Mijn geheugen is (nog) niet heel erg betrouwbaar, maar ik kon me geen vieze smaak herinneren en gokte op ‘nee’. (50% kans) De vpk in kwestie had dan ook inderdaad de BD spuit leeggedrukt en er gewoon fysiologisch zout in opgezogen. Goed idee ter blindering! Evenwel viel me dit niet direct op. Mogelijk ook omdat ik bij het doorspoelen aan het ontbijten was en dingen met overheersende smaak/geur nuttigde (ei, koffie, melk, brood, etc.)

    Dat bied dus misschien enige – beperkte – opties om de smaak te voorkomen, mochten mensen het vies vinden.

  2. Bram Hengeveld says :

    En dat was nr. 2 SPOT ON (BD spuitje)

  3. Annemiek says :

    Ik heb het nog nooit iemand horen zeggen dat ze een voorgevulde spuit proefden of roken. Misschien doet een ander merk het niet, maar of of het werkelijk de zoutoplossing is of de toevoegingen of het plastic van de spuit? De contrastvloeistof van de CT’s proeven mensen ook, bijna iedereen heeft even metaalsmaak.

    O, en de fout; de Noren kunnen niet optellen? :) Bij je referentie staat ook een foutje, je zit 18000 jaar in de toekomst, kleine nul teveel :)

  4. Bram Hengeveld says :

    Patiënten zeggen ook lang niet alles ;)

    Wat betreft de oorzaak: lijkt me dat die in de toegevoegde stoffen ligt. Dat hadden ze overigens kunnen uitsluiten/bevestigen door lege, gespoelde BD spuiten te gebruiken voor de rSaline, zoals de slimme verpleegkundige hier had bedacht.

    oplossing.

    Referentie -> LOL :) Ga ‘t fixen! Bedankt voor de tip

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 320 andere volgers

%d bloggers like this: