Wie de schoen past, trekke hem af

Geplaatst op12 maart 2010

42


Verpleegkundig en verzorgend Nederland buitelt over elkaar heen. Vanwege een HBO-V student. Nou ja, indirect dan, want de HBO-V student heeft een beste knuppel in een hoenderhoek gegooid: zij wenste een cliënt in de thuiszorg niet te voorzien in diens seksuele gerief. Of, om het wat duidelijk te stellen: het aftrekken van een cliënt vond zij buiten haar boekje gaan.

En nu is het heibel in de keet. NU’91, niet mijn favoriete beroepsvereniging geef ik toe, is als een bok op de haverkist gesprongen en opende een website: hier trek ik mijn grens. Of de naam van de website met een knipoog gezien kan worden weet ik niet, maar ik denk dat het een toevallig woordgrapje is geworden. Overigens lijkt de website niet zo goed te werken op het moment. (update: de website is online, maar heeft nog niet veel om het lijf)

Nu’91 is goed pissig, zo lijkt het. Het vragen om een seksuele handeling door een verzorgende of verpleegkundige is volgens hen een belediging en als zodanig strafbaar. Hoe ze tot die rationele komen is verder onduidelijk, er wordt gewoon gesteld dat het zo is. En dat ze manieren zoeken om het aanhangig te maken bij justitie. Wat ze daarmee precies bedoelen is ook onduidelijk. Vaagheid grossiert dus. Gaan ze werkelijk de betreffende cliënt aanklagen? Dát zou een schande zijn.

Wat wel interessant is; het lijkt ineens klip en klaar waar de grenzen van het vak liggen, de reacties waarin gesteld wordt dat dit ‘absoluut’ niet bij het vak hoort, of kan horen zijn niet van de lucht. Eveneens zonder verdere onderbouwing natuurlijk, want roepen dat iets ‘nu eenmaal gewoon zo is’, is veel makkelijker. Gezien de geschiedenis van het mooie vak hoop ik dat het direct duidelijk is waarom er haken en ogen kleven aan ‘het is nu eenmaal zo’. Gode zij dank hoeven we niet meer aan de eisen van Florence Nightingale te voldoen, want dan had ik als atheïst weinig in de zorg te zoeken.

Natuurlijk is het zo dat de beroepscode niet stelt dat het verrichten van seksuele handelingen bij het vak hoort. Dat geldt ook voor het geven van injecties, of het inbrengen van een katheter. Dus daar komen we ook niet veel verder mee. Tot op heden bekruipt mij dus het gevoel dat deze onderbuikkwestie vooral vanuit de onderbuik beredeneerd wordt. En dát is iets waar men heel erg hard voor moet waken naar mijn idee.

Jos Kaldenhove schreef er – naar mijn mening – de tot nog toe meest rationele verhandeling over op zijn nursing-weblog. Ik deel Jos’ eerste opwelling en dacht direct aan Marjorie Gordon en haar 9e functionele gezondheidspatroon (FGP): Seksualiteit en voortplantingspatroon, het meeste ‘enge’ patroon dat de verpleegkunde schijnbaar rijk is. Aan de andere gezondheidspatronen komen we graag tegemoet: u heeft een CVA gehad en bent daardoor hemiplegisch? Een dagelijkse wasbeurt is geen probleem, zelfs niet als we tot onze ellebogen in de ontlasting komen te zitten. Als het moet zorgen we er zelfs voor dat u van die ontlasting afkomt m.b.v. allerlei hoog opgaande laxantia’s. Hoort bij het vak. U bent door uw spierziekte niet in staat om te voorzien in uw masturbatiepatroon en heeft ingang gevonden bij een zorgverlener die u vertrouwd?

ONMOGELIJK! EEN SCHANDE! EEN BELEDIGING! Hoe haalt u het in uw hoofd om ook maar de vraag te stellen? De vakbond zal juridisch het onderste uit de kan halen, dat u het even weet. Snotjandorie.

Hans Becker (ik weet niet of het dé Hans Becker is) reageert in een reactie op de weblog van Jos Kaldenhove als volgt:

Een non-probleem. Mijn zus was in de jaren 60 afdelingshoofd in een groot ziekenhuis. Zij vertelde toen al dat sommige verpleegkundigen mannen aftrokken die ernstig in hun bewegingen waren beperkt en er om vroegen. Dat gebeurde gewoon, zonder ophef of discussie. En als er een zuster was die het niet wilde, dan was er een collega die wel bereid was om dat even te doen. Een zorgtaak, niet meer en niet minder.

Ik moest bij het lezen ervan direct denken aan de euthanasiediscussie zoals die ontsponnen wordt in het boek ‘Verlossers naast God’ door Anne Mei The, dat ik onlangs las. (dikke aanrader overigens) Daarin beschrijft zij dat een vrij gebruikelijke praktijk – het verlossen van patiënten uit lijden door het overlijden actief te bespoedigen – sinds de jaren 60 en 70 in een voornamelijk juridische discussie is terechtgekomen, waarbij de Nederlandse arts – bewust danwel onbewust – een minder beduidende rol heeft gespeeld dan waarschijnlijk wenselijk is geweest. Gaan we met deze discussie een nieuw hoofdstuk toevoegen aan het boek ‘verjuridisering van de zorg’? Nu’91 lijkt daarop in te spelen.

Maar dan de hamvraag: zou ik het doen? Als man acht ik de kans relatief klein dat ik een dergelijke vraag voorgeschoteld krijg, maar dat zou ook te maken kunnen hebben met mijn incompetentie als zorgverlener m.b.t. Gordon’s 9e FGP. En wat als mijn vriendin – die verpleegkundige is – vertelt dat ze, geheel hygiënisch verantwoord een van haar patiënten manueel heeft bevredigd? Als ik er aan denk voel ik dat niet als een probleem, al eet ik m’n schoen op als m’n vriendin het zou doen. En: zou ik onderscheid maken tussen mannen en vrouwen?

Het lijkt me zinnig om de zaak enigszins te analyseren voorbij mijn ‘gut-feeling’.

Ik ben rationeel in staat om de biologische beleving van seks te scheiden van de emotionele beleving. Als een getrouwde man masturbeert met een beetje porno – al dan niet samen met zijn vrouw – zie ik dat allerminst als een ethisch onmogelijk geheel. Dat is natuurlijk absoluut geen rationale om te stellen dat daarom een zorgverlener in zou moeten gaan op de vraag om een seksuele handeling, maar maakt mij wel duidelijk dat seks verschillende aspecten heeft, die we niet (alleen) vanuit onze persoonlijke onderbuik moeten benaderen. Want dan wordt het een markt waarin het ene viswijf tegen het andere viswijf op gaat bléren.

Een verdere ontleding brengt me bij de vraag: wat als ik een apparaatje had dat ik op een gevoelig onderdeel van het geslachtsorgaan van een cliënt kan doen? Een apparaatje dat lekker trilt. Of een mechanische vagina? Je kunt het zo gek niet bedenken of Christine le Duc levert het wel. (nu vind ik dat allemaal niet zo gek, maar wellicht dat puriteins Nederland daar wat anders over denkt) Ik stel een zorgplan op, geheel PES-, Carpenito- en SMART-verantwoord en de interventie is het op aanvraag van de cliënt het apparaat aanbrengen, even de kamer verlaten en een minuutje of tien later de boel opruimen. Handschoentjes aan en geen centje pijn. Ik zie daar – werkelijk – geen enkel probleem in. Als zorgvrager zou ik me waarschijnlijk zelfs verheugen met het idee dat ik aan een dergelijke zorgvraag tegemoet kan komen en daar iemand een zeer prettig gevoel bij kan laten ervaren.

Het probleem lijkt dus – als mijn analyse correct is – te zitten in het feit dat een zorgverlener deze handeling zélf uitvoert. Een handeling verbonden met dat enge gezondheidspatroon. Is dat werkelijk een reden om de handeling en/of zelfs maar de vraag erom te bestempelen als een belediging voor het vak? Als ik wederom een parallel trek met de euthanasiepraktijk zoals die heden ten dage geldt zou ik kunnen stellen dat de zorgverlener vrij is in het al dan niet ingaan op deze vraag: De arts mag u – mits voldaan aan enkele eisen – doden. Ik – en vele anderen met mij – zien dat als een groot goed. Helemaal interessant wordt het als we het verhaal van dr. Kevorkian in de vergelijking betrekken. Die had nl. een apparaat gemaakt waarmee mensen zélf een einde aan hun leven konden maken. With a ‘flick of the switch’, om AC/DC te citeren.

Maar de verpleegkundige mag u ABSOLUUT NIET voorzien in uw seksuele behoefte. Uitgesloten! Waarom dat precies zo is, vertellen we lekker niet: beroepsgeheim. Of zo. In ieder geval: sliep uit en lekker puh! U heeft het er maar mee te doen, met het puriteinse zooitje bij Nu’91.

Wie is Nu’91 om te bepalen hoe ver de zorgverlener daarin gaat? Het is ronduit paradoxaal dat ze stellen dat ‘jij de grens trekt’. Nee, dat doet Nu’91 wel voor u en gooit en passant een berg kinderen met het badwater weg.

Als zorgverlener voel ik me daarin nogal ‘genaaid’ en doet mijn vertrouwen in de schreeuwerds van Nu’91 nog verder dalen.

Getagged:,
Geplaatst in:Ethiek en Filosofie, Persoonlijke noot, Verpleegkunde