Ed Young, wetenschapsjournalist en blogger heeft in het tijdschrift New Scientist een alleraardigst artikel geschreven over de zeer ouden van dagen. De snelst groeiende demografische groep in de Westerse wereld dus. Engeland heeft naar verluidt meer groei meegemaakt in de oudste oudsten dan in de jongste jongsten, een novum. Wellicht tegen de verwachting in; honderplus is zeker niet alleen een verzameling narigheid:
It is becoming clear that people who break through the 90-plus barrier represent a physical elite, markedly different from the elderly who typically die younger than them. Far from gaining a longer burden of disability, their extra years are often healthy ones. They have a remarkable ability to live through, delay or entirely escape a host of diseases that kill off most of their peers.
Ouderdom komt met gebreken, maar op één of andere manier weten centurianen de dans (min of meer) te ontspringen. Hoe? Dat is nog onderwerp van wetenschappelijk debat en onderzoek, maar vier factoren spelen in ieder geval een rol: genen, beweging, psycho-spirituele factoren en de sociale omgeving. Een speciale cocktail van deze factoren maakt dat je een veel grotere kans hebt om chronische ziektes uit te stellen of niet te krijgen. Ook zijn deze personen gedurende hun leven minder vaak gekweld door ziektes als kanker dan normale stervelingen. Alle ins en outs kan je verder zelf lezen in het artikel, dat heel toegankelijk is geschreven en goede verwijzingen naar verschillende wetenschappelijke studies bevat, zoals een Deense studie, die in 2005 beschreef dat van een cohort van in 1905 geboren personen één derde van de 166 nog levende personen nog volledig in staat was om zelfstandig te leven!
Leuk om nog te vermelden: een galerie met beroemde honderdplussers, waaronder een dame die zich aan het voorbereiden is op de Olympische Spelen voor ‘Masters’. Ze wil gaan kogelstoten(!) in de 100+ categorie, die echter nog wel even in het leven geroepen moet worden. Signs of an aging world!
Jacqueline
13 september 2009
Eén ding begrijp ik niet en dat is dat je (deze) mensen ‘oudjes’ noemt. Dat klinkt in mijn oren respectloos en kleinerend en die woordkeuze vind ik sowieso al ongelukkig maar vind ik helemaal ongepast voor iemand die met ouderen werkt.
Bram Hengeveld
14 september 2009
Ik noem de centurianen éénmaal ‘superoudjes’ (en verder honderdplussers, oudsten van ouden, etc). Van het woord ‘oudjes’ is dus (m.i. en bewust) geen sprake.
Het doet me een beetje denken aan een discussie die ik eens had met een Engels verpleegkundige: die ging over rooie toen ik het woord ‘elderly’ gebruikte. Is het gebruik van het woord ‘superoudjes’ respectloos? Ik denk van niet.
Respectloos is het in ieder geval absoluut niet bedoeld.
Jacqueline
14 september 2009
Blijft lastig he, dit soort dingen en geloof je meteen als je schrijft dat je het niet respectloos bedoelt maar ‘superoudjes’ het klinkt mij wel zo in de oren. Maar misschien denken die daar zelf wel heel anders over, nu ken ik geen 100 jarigen maar ik spreek wel regelmatig een dame die de 80 gepasseerd is dus ik zal haar eens vragen wat zij van dat woord vindt. Dat hoor je dan nog van me, hier of op twitter.
Bram Hengeveld
14 september 2009
Ja blijft lastig Jacqueline. Ik ben benieuwd naar het antwoord van de dame in kwestie. Ik denk wel dat je bij bevraging van honderd 80+’ers honderd verschillende antwoorden zult krijgen. De benamingen die ik bij monde van cliënten heb gehoord zijn veelal heel wat erger (‘oude vellen’, ‘oude dozen’, ‘oale wichter’, etc.)
Ook heb ik er vanochtend in mijn reis naar m’n stageplek nog eens over nagedacht; het woord ‘oudje’ als zodanig zou ik niet snel bezigen; bij ‘superoudje’, als in degenen die zeer hoge leeftijden behalen en dit in relatieve gezondheid doen ligt de nadruk meer op het ‘super’.
Daarnaast bedacht ik me dat niemand er over valt dat we over ‘jonkies’, spreken als we het over bijv. babies hebben; woorden die met ‘oud worden’ (voor zover dat een uniform begrip is) te maken hebben kennen bij voorbaat een negatieve connotatie. (google ook: Jan Baars + gerontologie)Dat is ook iets waar ik me (bij woorde van de blogpost) tegen wil verzetten. Die connotatie zorgt voor veel problemen in de zorg (bepaalde aandoeningen die goed behandelbaar zijn, maar als ‘behorende bij de ouderdom’ worden gerekend en zo voor lief genomen worden)
Maar ik ben het met je eens dat ‘oudjes’ neerbuigend over kan komen, ookal is het niet zo bedoeld (dat zou wat vreemd zijn op een blog als deze).
Annemiek
16 september 2009
Verrassend hoe vaak goed deze deze oudsten der oudsten lichamelijk en geestelijk nog zijn, terwijl menige 60 jarige heel wat meer medische problemen heeft.
Mooi dat die mevrouw nog een categorie 100+ moet hebben voor kogelstoten. Misschien zit het juist in die gedachtengang; niet opgeven als je oud wordt en focussen op wat je welt nog kunt.
Bram Hengeveld
16 september 2009
Wat natuurlijk wel een stuk makkelijker gaat als je een goede genetische/sociale cocktail hebt :D
Jacqueline
23 september 2009
Heb inmiddels navraag gedaan bij de 80+ dame en die heeft het ook aan een aantal van haar ongeveer even oude vriendinnen gevraagd en ze vinden het woord ‘oudje’ of ook de samenstelling ‘superoudje’ niet bepaald positief klinken. Dat zou ik je nog even laten weten dus bij deze dan.
Bram Hengeveld
23 september 2009
Ik geef me gewonnen Jacqueline. Mijn excuses (ook aan je onderzoeksgroep) en bedankt voor je reacties.