De regelmatige lezer van dit blog weet dat ik als niet-wetenschapper een (te?) grote interesse heb in wetenschap. In die zin ben ik een dwerg die naar reuzen aan het roepen is als ik zeg dat de maatschappij een tekort aan kennis over wetenschap heeft, dat de populaire media een zooitje maken van de weergave van wetenschappelijk onderzoek en dat universiteiten daar ook een stevig handje van hebben.

Wie ben ik om dat te stellen? Een argeloze student verpleegkunde, een broekie dat net komt kijken? Eén van de mogelijke antwoorden die op de voorgaande vraag gegeven kan worden. Zonder meer. Maar die positie is niettemin ook een belangrijke, net als die van ieder ander persoon in de Nederlandse maatschappij. Want, alhoewel ik wellicht iets meer weet van wetenschap dan de gemiddelde Nederlander deel ik in ieder geval één eigenschap; wetenschap vormt ons wereldbeeld. Daar kunnen we niet omheen. En dat er veel fout kan gaan bij de interpretatie daarvan is klaar als een klontje. Ik mag dus een dwerg zijn, maar wel een dwerg die in hetzelfde schuitje zit als ieder ander; een van wetenschap afhankelijke maatschappij. Daarom denk ik dat het goed is om kritisch naar de wetenschappelijke claims te kijken, voor zover mogelijk. Iedereen die kan lezen bezit in meer of minder mate de mogelijkheid om wetenschappelijke artikelen te lezen, te begrijpen en – zeer belangrijk – te gebruiken. De grenzen daaraan zijn echter snel bereikt; wetenschappelijke publicaties worden in een enorm hoog tempo uitgebracht en kennen al snel zo’n gigantische diepgang dat jaren studie nodig zijn voor een enigszins volledig begrip. We are mere mortals…

[   ] Geschikt
[X] Ongeschikt

We zijn dus deels afhankelijk van andere, meer ‘populaire’ media, zoals kranten, websites, de TV, tijdschriften, etc. Dat die er, zoals ik stelde, een zooitje van kunnen maken blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Wilson, Bonevski, Jones en Henry (2009) onderzochten 1230 newsitems over wetenschap in de Australische ‘mainstream’ media, zoals TV shows en online nieuwskanalen: nog niet de helft haalt een voldoende. Het leuke is dat op de website van Media Doctor Australia (improving the accuracy of medical news reporting) de gegevens voor het publiek toegankelijk zijn gemaakt. Ook zijn er beoordelingslijsten te vinden voor de verschillende media. Vooral online media blijken trouwens een opwaartse trend te vertonen wat betreft betrouwbaarheid van weergave, maar het grote plaatje is nog bedroevend:

[   ] Geschikt
[X] Ongeschikt

Universiteiten dan? Die moeten, als centrum van nieuwe kennis toch goede berichten de media insturen? Wrong again. Via het weblog van Ben Goldacre, de luis in de pels van alles wat maar enigszins naar ‘bad science’ riekt, kwam ik op een publicatie door Woloshin, Schwartz, Casella, Kennedy en Larson (2009). Ze onderzochten (at random geselecteerd uit een zoekopdracht via Eureka alert) 200 persberichten van in totaal 20 universiteiten (waarvan er 10 hoog aangeschreven staan en 10 laag, gebaseerd op een lijst van U.S. world news report):

“Academic medical centers issued a mean of 49 press releases annually. Among 200 randomly selected releases analyzed in detail, 87 (44%) promoted animal or laboratory research, of which 64 (74%) explicitly claimed relevance to human health. Among 95 releases about primary human research, 22 (23%) omitted study size and 32 (34%) failed to quantify results. Among all 113 releases about human research, few (17%) promoted studies with the strongest designs (randomized trials or meta-analyses). Forty percent reported on the most limited human studies—those with uncontrolled interventions, small samples (<30 participants), surrogate primary outcomes, or unpublished data—yet 58% lacked the relevant cautions.”

*kucht*

[   ] Geschikt
[X] Ongeschikt

Lees Tkacs en Thompson (2006) en voel de wrijving. Verpleegkundigen zijn ook afhankelijk van dierproeven, maar die kennen op bepaalde gebieden (nog) veel problemen en extrapolatie van die gegevens naar mensen is ‘risky bussiness’. Hoe combineert dat met persberichten die zo wankel zijn?

Enfin, het kan aan mij liggen, maar het aantal keer dat ik ‘Ongeschikt’ heb moeten aankruisen ligt wat hoog. En wanneer krijgt Nederland z’n eigen ‘Media Doctor’?

Tkacs, N. C. & Thompson, H. J. (2006). From bedside to bench and back again: research issues in animal models of human disease. Biological research for nursing, 8(1):78-88.[DOI]

Wilson, A., Bonevski, B., Jones, A., & Henry, D. (2009). Media reporting of health interventions: Signs of improvement, but major problems persist. PLoS ONE, 4(3):e4831+. [DOI] [PDF ]

Woloshin, S., Schwartz, L. M., Casella, S. L., Kennedy, A. T., &Larson, R. J. (2009). Press releases by academic medical centers: not so academic? Annals of internal medicine, 150(9):613-618. [PubMed] [PDF]